>>Bài 1: Sính ngoại + bị doanh nghiệp trong nước “bỏ quên”

Xuất bán cá rô phi đơn tính giống ở thôn Ô Mễ, xã Hưng Đạo (Tứ Kỳ)

Vốn có truyền thống thâm canh lúa, gieo trồng cây vụ đông, rau, màu thực phẩm, cây công nghiệp, lại năng động trong phát triển chăn nuôi, thuỷ sản, nên tỉnh Hải Dương là tỉnh có sản lượng nông sản lớn ở phía bắc. Tuy nhiên, chất lượng sản phẩm còn thấp, sức cạnh tranh yếu.

Toàn tỉnh hiện có hơn 90 nghìn ha đất nông nghiệp.  Năm 2009, diện tích gieo trồng cây hằng năm đạt 163.877 ha, trong đó cây lương thực chiếm hơn 130 nghìn ha. Sản lượng một số loại cây trồng chính: thóc 773.535 tấn; ngô 19.311 tấn; rau các loại 55.547 tấn;  vải thiều 39.711 tấn; chanh, quất, ổi gần 17.000 tấn… Toàn tỉnh đạt sản lượng thịt hơi xuất chuồng gần 96 nghìn tấn, thuỷ sản hơn 51 nghìn tấn. Có những sản phẩm có thương hiệu chiếm được cảm tình của người tiêu dùng, như vải thiều Thanh Hà, cà rốt Cẩm Giàng, dưa chuột, ớt muối, lợn sữa đông lạnh, dưa hấu xuất khẩu...

Những năm gần đây, để nâng cao chất lượng nông sản thương phẩm, nhằm khuyến khích nông dân sản xuất ra nhiều nông sản có chất lượng cao, giá thành thấp, tăng sức cạnh tranh, thiết thực cải thiện thu nhập, tỉnh ta đã trích ngân sách hàng chục tỷ đồng mỗi năm để trợ giá giống cây trồng mới, chất lượng cao; hỗ trợ truyền tinh nhân tạo cho lợn, bò nái sinh sản;  chăn nuôi gia cầm có quy mô đàn từ 500 con trở lên; xây dựng hạ tầng khu chăn nuôi tập trung... Nhưng tổng thể, sản xuất hàng nông sản vẫn nặng về tự sản, tự tiêu hơn là sản xuất hàng hoá đáp ứng nhu cầu thị trường. Bởi vậy, tại thời điểm này, trên địa bàn chưa có rau, củ, quả được cấp chứng nhận sản phẩm an toàn; chưa có một cơ sở chăn nuôi nào được cấp chứng nhận an toàn dịch bệnh và vệ sinh thú y. Là một trong những tỉnh trọng điểm lúa của đồng bằng Bắc bộ, nhưng sản phẩm lúa, gạo của tỉnh ta có phẩm cấp thấp, thuần tuý tiêu dùng trong tỉnh và một vài tỉnh bạn, chưa có sản phẩm vươn ra xuất khẩu. Sản lượng rau, củ, quả nhiều, nhưng mẫu mã chưa đẹp, phẩm cấp dinh dưỡng chưa cao, nên cũng dừng ở tiêu thụ trong tỉnh là chính, lượng bán ra tỉnh ngoài không nhiều; xuất khẩu gặp khó khăn. Một số sản phẩm như dưa chuột, dưa hấu, vải thiều, lợn đông lạnh… chưa đến được những thị trường khó tính, phần lớn là xuất sang Trung Quốc, Đài Loan… Riêng sản phẩm thuỷ sản chưa xuất khẩu được, tiêu thụ nội địa cũng chịu giá thấp. Do thói quen lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón vô cơ, rác thải từ chăn nuôi, chế biến nông sản như làm bún, bánh, giết mổ gia súc, gia cầm, lượng thức ăn tồn dư trong nước lớn… đang làm nghèo kiệt đất đai và gây ô nhiễm nặng nguồn nước. Tình trạng trên tác động rất lớn đến chất lượng hàng nông sản của tỉnh như rau, củ, quả có lượng tồn dư hoá chất độc hại cao, sản phẩm thịt có tỷ lệ nạc thấp, cá biệt còn có tình trạng chứa lượng dư thừa hoóc-môn, thuốc kháng sinh… vừa gây khó khăn cho bảo quản sau thu hoạch, chế biến, vừa dễ gây ngộ độc thực phẩm, mất an toàn cho NTD.   

Nguyên nhân chính là do việc tích tụ đất đai khó khăn, dẫn đến khó thoát ra khỏi sản xuất manh mún và khó áp dụng sản xuất nông sản chất lượng theo tiêu chuẩn “Thực hành nông nghiệp tốt” (GAP) của Việt Nam và các nước. Không đạt tiêu chuẩn này nông sản tiêu thụ khó ngay trên thị trường nội địa và càng khó vươn ra xuất khẩu. Đặc biệt, tình trạng trên khiến các nhà quản lý, nhà nông, nhà chế biến, kinh doanh... luôn bị động trong xây dựng kế hoạch và tổ chức sản xuất. Năm 2009, theo giá thực tế, giá trị sản xuất nông sản đạt được 9.182 tỷ đồng, còn theo giá cố định năm 1994 thì chỉ đạt gần 3.578 tỷ đồng. Trong khi giá vật tư, phân bón, thuốc trừ sâu, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, hoá chất bảo quản nông sản… “leo thang”, chi phí “đầu vào” lên cao, lợi nhuận thấp.

Tỉnh Hải Dương đang đặt ra mục tiêu phấn đấu lợi nhuận từ sản xuất nông sản chiếm ít nhất đạt 50%  giá trị sản xuất; đặt ra lộ trình nâng cao chất lượng, an toàn rau, củ, quả, từ nay đến hết năm 2014; phấn đấu mỗi năm sản xuất được ít nhất 30.500 tấn rau, quả sạch, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, cung cấp cho thị trường nội địa và xuất khẩu.

NHÓM PHÓNG VIÊN KINH TẾ