Đây là một tục lệ đẹp thể
hiện ước nguyện mùa màng tốt tươi, cầu mong sự làm ăn yên ổn, đồng thời
tỏ lòng biết ơn tổ tiên và biết ơn vị vua đã dạy dân biết cày cấy làm
nên hạt lúa, củ khoai. Ngoài ra, lễ Hạ điền còn nhắc nhở mọi người phải
biết trọng nghề nông, quý yêu con trâu, bò là người bạn chung thuỷ nhất
của nhà nông, gắn bó thân thiết với người nông dân.
Ngày lễ Hạ
điền, sau khi làng tế Hạ nêu xong, ông chủ tế cởi đồ lễ phục, mặc áo dài
nâu, đầu chít khăn thủ rìu, ngang lưng thắt khăn điều rồi dắt một con
trâu béo khoẻ, rất luyện đường cày, đến một đám ruộng đã định sẵn gần
nơi tế lễ. Lấy bàn tay xoa lên lưng, lên mông, lên cổ trâu, nhìn con
trâu với đôi mắt âu yếm rồi ông chủ cho trâu ăn vài chiếc bánh chưng.
Mọi việc xong xuôi, chủ trâu mắc ách vào cổ trâu, mở vài đường cày thẳng
tắp theo hướng đã định trong tiếng trống, tiếng chiêng và tiếng bát âm
hòa tấu cùng dân làng đứng trên bờ ruộng hò reo.
PHƯƠNG DUYÊN