Nông dân xã Gia Xuyên (Gia Lộc) thu hoạch dưa vụ hè

Những cánh đồng 150 triệu

Việc khuyến khích mở rộng những cánh đồng có hiệu quả kinh tế cao ở huyện Tứ Kỳ gắn liền với việc thực hiện đề án “Xây dựng cánh đồng 50 triệu đồng/ha/năm, giai đoạn 2006 – 2010”. Đề án đã được triển khai rộng rãi tới các xã, thị trấn. Mỗi địa phương căn cứ vào đề án chung của huyện để đề ra nhiệm vụ phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của mình. Trước mỗi vụ sản xuất, chính quyền các xã, thị trấn tổ chức rà soát, quy hoạch từng khu đồng, cánh đồng để sản xuất các loại cây trồng cho thu nhập cao. Nhiều địa phương đã đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng cho các vùng sản xuất tập trung, trong đó chú trọng tới việc xây dựng đường bê-tông ra đồng và kiên cố hóa hệ thống kênh tưới, tiêu nước. Đến hết năm 2009, huyện Tứ Kỳ đã làm được 14,2km đường bê-tông và 55,8km kênh mương kiên cố hóa trong vùng quy hoạch. Một số địa phương đã áp dụng các công thức luân canh cây trồng có hiệu quả, có thể sản xuất 4 vụ/năm, chủ yếu canh tác các loại rau màu. Các xã có trình độ thâm canh cao (Hưng Đạo, Nguyên Giáp, Đại Đồng, Văn Tố) thường xuyên áp dụng hai công thức luân canh chính trong năm: rau màu xuân hè - rau màu hè thu - vụ đông sớm - vụ đông muộn; lúa xuân - rau màu hè thu - vụ đông sớm - vụ đông muộn. Nông dân ở nhiều địa phương tích cực áp dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, sử dụng các giống lúa, rau màu mới có năng suất, chất lượng tốt, tiêu thụ dễ dàng. Một số HTX dịch vụ nông nghiệp đã chủ động tổ chức cho nông dân sản xuất ngô ngọt, ớt xuất khẩu, khoai tây giống có bao tiêu sản phẩm. Ở nhiều địa phương đã hình thành các vùng sản xuất rau màu tập trung, mang lại giá trị kinh tế cao.

Bằng những giải pháp hợp lý, đến năm 2009, Tứ Kỳ đã có 3.739 ha đất canh tác mang lại giá trị sản xuất đạt và vượt mục tiêu 50 triệu đồng/ha/năm, trong đó 1.564ha cho giá trị 100 – 150 triệu đồng/ha/năm. Các xã có nhiều diện tích cho thu nhập cao như: Hưng Đạo, Tái Sơn, Minh Đức, Văn Tố, Nguyên Giáp.

Trong 5 năm qua, huyện Nam Sách đã thực hiện đề án phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, chất lượng và hiệu quả kinh tế cao. Từ năm 2006 đến hết năm 2009, toàn huyện đã quy hoạch được trên 200 vùng gieo cấy lúa lai, lúa chất lượng cao tập trung. Nông dân ở nhiều xã đã hình thành những vùng sản xuất lúa tập trung quy mô lớn, tích cực áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới. Mỗi năm, huyện xây dựng được 14 vùng chuyên canh rau màu và hoa ở các xã, thị trấn: hành (Nam Trung, An Bình), cà rốt (Minh Tân, Thái Tân, Hiệp Cát, Cộng Hòa), bí xanh (Nam Tân, Hợp Tiến), cà chua (Nam Tân, Quốc Tuấn, Đồng Lạc), ớt (An Bình), rau ăn lá (thị trấn Nam Sách), dâu tằm và dưa hấu (Nam Hưng). Nhiều vùng sản xuất hành, bí xanh có quy mô từ hàng chục đến hàng trăm héc-ta. Từ năm 2006 đến hết 2009, huyện trích ngân sách đầu tư 704 triệu đồng để hỗ trợ phát triển những cây trồng có hiệu quả kinh tế cao. Theo UBND huyện Nam Sách, các vùng sản xuất lúa lai, lúa chất lượng cao có giá trị sản xuất đạt và vượt 50 triệu đồng/ha/năm, vượt 12 – 15% so với vùng trồng lúa đại trà. Nhiều vùng rau màu chuyên canh có giá trị sản xuất đạt 150 – 200 triệu đồng/ha/năm và quy mô ngày càng được mở rộng ở nhiều vụ trong năm. Năm 2009, giá trị sản xuất trên một đơn vị canh tác của huyện đạt 57,8 triệu đồng, gấp 1,5 lần so với năm 2005.

Tăng cường thâm canh rau màu

Ở tỉnh ta, việc mở rộng canh tác lúa lai, lúa chất lượng cao, phát triển sản xuất rau màu là yếu tố quan trọng nhất để hình thành các cánh đồng có hiệu quả kinh tế cao, trong đó sản xuất rau màu có ý nghĩa quyết định. Trong nhiều vụ sản xuất, tỉnh có chính sách hỗ trợ 50% giá mua giống lúa lai cho nông dân. Từ năm 2008 đến nay, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thực hiện dự án “Phát triển vùng lúa hàng hóa chất lượng cao” để cung ứng nguồn giống lúa phục vụ sản xuất. Một số loại rau màu vụ đông cũng được tỉnh trợ giá. Việc trợ giá giống gắn với điều kiện quy hoạch thành vùng với quy mô diện tích nhất định đã tác động tích cực đến sản xuất theo hướng tập trung. Các cơ quan chức năng trong tỉnh đã tích cực chuyển giao tiến bộ kỹ thuật về giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, máy móc cho nông dân. Hệ thống đường giao thông nội đồng, kênh mương tưới tiêu từng bước được đầu tư. Một số mô hình khuyến nông đã có sự hợp tác giữa “4 nhà” (Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp, nhà nông) nên việc tiêu thụ sản phẩm khá dễ dàng.

Trong những năm qua, diện tích lúa lai, lúa chất lượng cao tăng lên rõ rệt, góp phần nâng cao hiệu quả thâm canh lúa. Các vùng trồng rau màu truyền thống tiếp tục được mở rộng về quy mô diện tích, mang lại hiệu quả kinh tế đạt 100 - 200 triệu đồng/ha/năm, như: hành, tỏi (Kinh Môn, Nam Sách), rau (Gia Lộc, Kim Thành), cà rốt (Cẩm Giàng). Năm 2009, toàn tỉnh có 139 vùng sản xuất tập trung, có quy mô từ 10ha trở lên. Nhiều vùng sản xuất rau màu mới xuất hiện. Do tích cực đầu tư thâm canh nên năng suất, sản lượng rau màu được nâng lên. Việc sản xuất tập trung theo vùng tạo điều kiện thuận lợi cho chỉ đạo sản xuất, tiêu thụ dễ dàng hơn so với sản xuất phân tán. Giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích đất nông nghiệp ngày càng được nâng cao: Năm nay ước đạt 72 triệu đồng/ha/năm, vượt 17 triệu đồng/ha so với mục tiêu đề ra, gấp 1,9 lần so với năm 2005.

Tuy việc xây dựng các cánh đồng cho hiệu quả kinh tế cao đạt được những kết quả quan trọng, nhưng trong quá trình thực hiện còn nhiều khó khăn, bất cập cần được giải quyết. Ông Nguyễn Quang Đồng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh cho biết: “Hiện nay, cơ sở hạ tầng ở nhiều nơi vẫn chưa đủ sức đáp ứng yêu cầu sản xuất hàng hóa, đặc biệt đối với những vùng sản xuất rau màu. Hệ thống kênh mương tưới, tiêu nước chủ yếu đáp ứng nhu cầu cho cây lúa, chưa phục vụ tốt cho phát triển rau màu. Vì vậy, nếu có mưa lớn kéo dài thì nhiều diện tích rau màu sẽ bị chết, thiệt hại không nhỏ. Hệ thống đường giao thông nội đồng còn yếu kém, hầu hết các địa phương chưa có bãi tập kết sản phẩm để thuận tiện cho trao đổi hàng hóa. Tỉnh mới có các quy hoạch chung, vẫn chưa xây dựng được quy hoạch đối với từng cây trồng cụ thể”. Một số dự án được xây dựng, nhưng không được tỉnh phê duyệt vì chưa chuẩn bị nội dung chu đáo. Đầu tư ngân sách để phát triển lĩnh vực trồng trọt còn thấp. Nhận thức của nông dân về sản xuất hàng hóa còn nhiều hạn chế. Việc tích tụ ruộng đất còn chậm. Giá vật tư nông nghiệp tăng cao, thị trường tiêu thụ sản phẩm chưa ổn định cũng tác động xấu tới việc nâng cao hiệu quả canh tác. Liên kết “4 nhà” chưa được triển khai rộng rãi. Do vậy, nông dân còn gặp nhiều khó khăn trong đầu tư thâm canh, nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng.

Trong thời gian tới, tỉnh ta cần tiếp tục đầu tư xây dựng các cánh đồng sản xuất tập trung phù hợp với tiềm năng, điều kiện của từng địa phương. Trong đó, chú trọng đầu tư cơ sở hạ tầng; thực hiện tốt mối liên kết “4 nhà”; tăng cường tìm “đầu ra” cho sản phẩm; đào tạo nghề cho nông dân để nâng cao hiệu quả canh tác trên một đơn vị diện tích.