Nhạc sĩ Bùi Hăng Ry, hội viên Hội VHNT Hải Dương, đã sáng tác trên 80 ca khúc về nhiều đề tài. Trong đó, nổi bật lên những năm vừa qua là ca khúc về các anh hùng liệt sĩ thanh niên xung phong.

Là một chiến sĩ Cục Vận tải quân sự (Tổng cục Hậu cần), trong những năm đánh Mỹ dọc tuyến đường Trường Sơn, Bùi Hăng Ry gặp rất nhiều thanh niên xung phong. Họ còn rất trẻ, phơi phới tuổi xuân, tương lai rộng mở. Nhưng vì nhiệm vụ thiêng liêng cứu nước, họ đã gắn đời mình trên các con đường luôn tràn ngập khói bom. Anh đã chứng kiến nhiều gương hy sinh dũng cảm của họ. Với anh, họ là đề tài sáng tác, đồng thời sáng tác của anh là một cách bày tỏ lòng biết ơn, là những nén nhang thơm tưởng nhớ các anh hùng liệt nữ.

Năm 2002, hưởng ứng cuộc thi sáng tác đề tài Uống nước nhớ nguồn của tỉnh, Bùi Hăng Ry đã giành giải nhất với ca khúc Tìm em giữa Trường Sơn. Lời ca tha thiết, sâu lắng: Giữa Trường Sơn xa xôi, anh mãi gọi, anh mãi tìm... Em thành cánh bướm giữa rừng Trường Sơn… Em thành bông hoa thơm giữa rừng Trường Sơn… Em thành dòng suối mát chảy mãi cho muôn đời sau…

Vùng Nghệ An - Hà Tĩnh vốn là chiến trường anh lăn lộn chiến đấu trong nhiều năm… Câu chuyện về sự hy sinh của 12 cô gái Truông Bồn làm anh xúc động. Bởi 12 cô gái chỉ chờ đến ngày mai, ngày Hiệp định Pa-ri có hiệu lực, chiến tranh chấm dứt, các cô sẽ trở về với quê hương, với gia đình… Thế mà giặc Mỹ đã ném bom sát hại, cướp đi cuộc sống và ước mơ của cả tiểu đội nữ tuổi đời còn rất trẻ. Bùi Hăng Ry đã cùng với Nguyễn Xuân Công sáng tác bài Tiếng ca từ Truông Bồn. Nhạc sĩ đã làm sống lại một khoảnh khắc hào hùng mà bi tráng:

Nhớ một thời mưa bom bão đạn, có các em tôi ngày đêm giữ mạch máu giao thông, để xe anh ra chiến trường diệt thù… Như bông hoa sim hoa mua nở tím… Như dây chạc chìu quấn quýt bên nhau… Rừng ru em mãi lời ru của mẹ, mãi lời ru ngàn đời… Cũng trong dịp này, thăm lại chiến trường xưa, anh đã đến thắp hương tưởng niệm mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc. Hố bom năm xưa vẫn còn nguyên như một chứng tích lịch sử. Tại đây, tượng đài uy nghi hoành tráng đã được dựng lên, ghi công thanh niên xung phong toàn quốc. Cuốn sách giới thiệu về di tích lịch sử này được in rất trang trọng. Anh đã đọc từng câu chuyện, xem từng hình ảnh, mỗi trang mỗi dòng đều gợi nhớ gợi thương. Đến bài thơ Cúc ơi! của tác giả Yến Thanh, một cán bộ kỹ thuật giao thông có mặt trong ngày các cô hy sinh thì anh sửng sốt. Anh như cùng với nhà thơ, đang đứng trước chín liệt nữ và đang đi tìm người thứ mười còn lẩn khuất đâu đây. Người thứ mười đó là tiểu đội phó Hồ Thị Cúc. Thì ra Cúc hy sinh trên một sườn đồi, mười đầu ngón tay tụ máu đỏ phải cào đất đá để tìm lối thoát… Bài thơ Cúc ơi! mở đầu rất thơ mà cũng giàu nhạc: Tiểu đội đã về xếp một hàng ngang/ Cúc ơi! Em ở đâu không về tập hợp? Nhạc sĩ đọc thơ, cảm thơ và đã rung động vì lời thơ. Anh nghiền ngẫm để đưa Cúc ơi! từ thơ sang nhạc, lấy nhạc để chắp cánh cho đời nhớ mãi Cúc ơi! Một năm sau thì ca khúc Cúc ơi! ra đời:


Tiểu đội xếp hàng ngang
Không thấy em về, Cúc ơi!
Chín bạn đã quây quần
Chỉ còn thiếu mình em thôi!
Em nằm nơi mô mịt mùng khói lửa?
Đồng Lộc xác xơ, cánh chim lìa bầy
Lòng đất sâu lạnh lắm
Mà áo em lại mỏng
Da em xanh và mái tóc còn xanh…

Ca khúc làm xong, anh vẫn chưa gửi đi cơ quan văn hóa thông tin nào cả. Anh không biết rằng nhân 40 năm kỷ niệm ngày hy sinh của mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc, báo Công an thành phố Hồ Chí Minh đã mở cuộc vận động sáng tác ca khúc về sự kiện này. Cuộc thi hết hạn nhận bài vào ngày 30-4-2008. Các nhạc sĩ trong cả nước đã gửi tác phẩm về dự thi. Mãi đến ngày 21-4-2008, con trai anh, đang là một sĩ quan quân đội gọi điện về báo tin cho anh biết. Anh rất mừng, vì đây là dịp đưa Cúc ơi! về với đồng đội, về với nhân dân. Anh vội đi tìm nhạc sĩ phối khí, bố trí phòng thu… Cái khó nhất lúc này là tìm ca sĩ. Tìm đến với nhiều người nhưng vì nhiều lý do, chưa có người phù hợp. May sao, anh được người bạn giới thiệu cháu Minh Nguyệt, người vừa đoạt giải cuộc thi Sao Mai của Đài Phát thanh Truyền hình tỉnh. Minh Nguyệt nhận bản nhạc, tập nhiều lần và hát thử nhiều lần. Nhưng lần nào cháu hát đến giữa bài, xúc động quá, lại khóc… Cháu đã định cáo từ. Nhưng nhạc sĩ cứ động viên, các nhạc sĩ phối khí cùng góp sức… Cuối cùng, Cúc ơi! qua giọng ca Minh Nguyệt đã hoàn thành. Ngày 28-4-2008, chỉ còn hai ngày nữa là hết hạn, Cúc ơi! được gửi phát nhanh vào thành phố Hồ Chí Minh. Thật không ngờ, ca khúc của Bùi Hăng Ry được ban chấm giải đánh giá cao. Cúc ơi! được xếp giải nhì. Một đêm truyền hình trực tiếp giới thiệu các ca khúc đoạt giải, được tổ chức trọng thể tại thành phố Hồ Chí Minh lấy tên là "Đêm nhạc Ngã ba Đồng Lộc - 40 năm". Đêm đó, ca sĩ Đông Quân thể hiện bài Cúc ơi! đã làm hàng triệu người xem truyền hình rơi nước mắt. Chỉ với một Cúc ơi! bằng âm nhạc, người ta hiểu rất rõ về sự hy sinh của mười cô gái, không, của hàng trăm hàng nghìn người con gái trinh liệt.

Cùng với Tìm em giữa Trường Sơn, Tiếng ca từ Truông Bồn…, cho đến Cúc ơi!, nhạc sĩ Bùi Hăng Ry đã thực sự dựng lên được một bức tượng đài về những người anh hùng, những nữ chiến sĩ thanh niên xung phong, nói rộng ra là về tất cả những người đã cống hiến tuổi xuân cho sự toàn thắng của dân tộc…

VƯƠNG BẠCH