V.I. Lê-nin

Cách mạng XHCN tháng Mười Nga diễn ra cách đây đã hơn 80 năm. Con đường Cách mạng tháng Mười vạch ra đang phải vượt qua những vật chướng ngại to lớn, nhưng lý tưởng và mục tiêu cao đẹp của Cách mạng tháng Mười vẫn tươi sáng trong ý chí và tình cảm của nhân dân thế giới; nhiều bài học lịch sử của cách mạng vẫn còn nguyên giá trị thực tiễn. Thiết thực nhất đối với chúng ta hiện nay là bài học kinh nghiệm về Sắc lệnh hòa bình và việc thực hiện Chính sách kinh tế mới của Lê-nin.

Cách mạng tháng Mười đã lật đổ chế độ chuyên chế Nga hoàng, giải phóng các dân tộc bị áp bức xung quanh nước Nga, bước đầu giải phóng các giai cấp cần lao bằng luật làm 8 giờ một ngày cho công nhân, đưa lại ruộng đất cho nông dân, cải thiện đời sống cho trí thức và đặc biệt là đáp ứng khát vọng hoà bình của mọi tầng lớp nhân dân trước tai hoạ chiến tranh.

 Chủ nghĩa đế quốc đã lôi kéo nước Nga Sa hoàng vào cuộc Đại chiến thế giới thứ nhất - một cuộc chiến tranh đế quốc đẫm máu nhằm chia lại thuộc địa và thị trường thế giới. Nước Nga bị kiệt quệ vì chiến tranh. Nhân dân lao động Nga không chỉ rên xiết dưới chế độ chuyên chế Nga hoàng mà còn phải chịu bao đau thương, chết chóc, làm bia đỡ đạn cho chúng trên chiến trường.

Chấm dứt chiến tranh, củng cố hoà bình đang là khát vọng của nhân dân Nga cũng như của nhân dân yêu chuộng hòa bình toàn thế giới. Cho nên Cách mạng tháng Mười vừa nổ ra ngày 7-11 (theo lịch cũ của Nga tức là ngày 25-10-1917), thì ngay hôm sau (ngày 8-11), Lê-nin đã công bố “Sắc lệnh về hòa bình” của Nhà nước cách mạng. Mở đầu, Sắc lệnh nêu rõ: “Chính phủ công nông do cuộc cách mạng ngày 24-25 tháng 10 thiết lập và dựa vào các Xô viết đại biểu công nhân, binh sĩ và nông dân, đề nghị với nhân dân tất cả các nước tham chiến và với chính phủ của họ tiến hành ngay những cuộc đàm phán về một hoà ước dân chủ và công bằng… Đó là một hoà ước phải được ký kết ngay lập tức mà không có thôn tính (nghĩa là không xâm chiếm đất đai của nước ngoài, không có cưỡng ép sáp nhập các dân tộc khác) và không có bồi thường”. Sắc lệnh lên án chiến tranh đế quốc và tuyên bố: “Tiếp tục tiến hành cuộc chiến tranh này để giải quyết việc các dân tộc giàu mạnh phân chia nhau như thế nào những dân tộc nhược tiểu mà chúng đã xâm chiếm được thì theo chính phủ (cách mạng Nga - VT), đó là một tội ác lớn nhất đối với nhân loại; cho nên chính phủ trịnh trọng tuyên bố quyết tâm ký kết ngay lập tức những điều kiện hòa ước để chấm dứt cuộc chiến tranh này...”.

Thực tế, Sắc lệnh về hòa bình đã đưa cách mạng Nga rút ra khỏi chiến tranh, góp phần chấm dứt Đại chiến thế giới thứ nhất, nêu cao tính chất chính nghĩa của cách mạng, tranh thủ được sự đồng tình và ủng hộ của nhân dân lao động và các lực lượng hoà bình dân chủ trên toàn thế giới để tái thiết nước Nga, xây dựng xã hội mới. Bài học về tranh thủ hòa bình của Lê-nin đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh vận dụng ngay sau Cách mạng Tháng Tám. Cả đến khi thắng Pháp và còn phải chống Mỹ, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta cũng luôn nêu cao khẩu hiệu "Hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ".

Tất nhiên trong khi còn phải chống mọi kẻ thù xâm lược thì hoà bình không có nghĩa là thủ tiêu đấu tranh, là không tăng cường lực lượng vũ trang. Chính trong Sắc lệnh về hoà bình, Lê-nin cũng đã cảnh báo rằng: “Chúng ta đấu tranh chống sự dối trá của các chính phủ, trên lời nói thì tất cả đều nói về hòa bình, về công lý, nhưng trong việc làm lại tiến hành những cuộc chiến tranh xâm lược và cướp bóc...”.

Ngày nay cũng vậy, nhân dân thế giới mong muốn hoà bình đã khiến các nhà cầm quyền các nước phải đi vào giải quyết các vấn đề tranh chấp đất đai, lãnh hải... bằng thương lượng hoà bình, mong giữ cho được ổn định để phát triển. Đặc biệt là việc loại trừ vũ khí nguyên tử, cấm thử vũ khí hạt nhân đang là nguyện vọng tha thiết của nhân dân thế giới. Những âm mưu gây chiến, những thủ đoạn xâm lược, tàn phá, hủy diệt đang bị lên án.

Trong khi chiến tranh xâm lược hủy diệt vẫn là hiểm họa đe dọa hòa bình thì tư tưởng hòa bình của Lê-nin, Sắc lệnh về hòa bình của Cách mạng tháng Mười Nga vẫn có giá trị lịch sử quý báu đối với chúng ta và đối với cả nhân dân toàn thế giới.

Cùng với Sắc lệnh hoà bình, Chính sách kinh tế mới của Lê-nin cũng là một sáng tạo trong bước đi ban đầu của thời kỳ quá độ lên CNXH. Nguyên tắc cơ bản của chính sách này đã được Lê-nin vạch ra trong tác phẩm “Những nhiệm vụ trước mắt của chính quyền Xô viết” viết năm 1918 và được đẩy mạnh thực hiện từ 1921 sau khi có thắng lợi chống bọn phản cách mạng. Bắt đầu là thay chế độ trưng thu lương thực thừa theo "chủ nghĩa cộng sản thời chiến" bằng thuế lương thực. Tiếp đến là sử dụng rộng rãi các đòn bẩy kinh tế, các quan hệ hàng hóa - tiền tệ mở đường cho nền sản xuất hàng hoá nhỏ phát triển theo hướng XHCN, cho tư bản tư nhân thuê những xí nghiệp nhỏ, cho tư bản nước ngoài tô nhượng một số ít xí nghiệp lớn, chuyển dần sang chế độ hạch toán kinh tế và tự bù chi phí đối với các xí nghiệp công nghiệp, trước hết là công nghiệp nhẹ và công nghiệp thực phẩm, thực hiện trả lương theo số lượng và chất lượng lao động đối với công nhân công nghiệp, thực hiện nguyên tắc “một thủ trưởng” trong lãnh đạo các xí nghiệp hạch toán kinh tế, thực hiện nguyên tắc khuyến khích vật chất đối với người lao động, coi trọng nâng cao không ngừng năng suất lao động…

Nhìn chung lại, việc chuyển sang chính sách kinh tế mới xét về khách quan đã dẫn tới chỗ làm hồi sinh và ít nhiều làm phát triển những yếu tố tư bản chủ nghĩa, nhưng tất cả đều nhằm phát triển lực lượng sản xuất, tạo tiền đề cần thiết để tiến lên CNXH. Thực tế chính sách này đã đưa Liên Xô tiến lên một bước quan trọng trong phục hồi kinh tế sau chiến tranh, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật bước đầu cho CNXH, nhất là về giao thông vận tải, công nghiệp hóa, điện khí hóa, phát triển khoa học kỹ thuật, tăng cường đội ngũ trí thức, củng cố khối liên minh công nông, liên kết giữa thành thị với nông thôn, tạo nền tảng xã hội cho sự vững mạnh của chính quyền Xô viết.

Với chúng ta, Chương trình hành động của Cách mạng Tháng Tám đã là sự vận dụng sáng tạo Chính sách kinh tế mới của Lê-nin trong hoàn cảnh nước ta lúc đó. Chương trình nêu rõ: “Mở mang các ngành kỹ nghệ… Khuyến khích các ngành thủ công. Chia lại công điền. Giảm địa tô. Mở mang các công trình lấy nước vào ruộng, bồi đắp đê điều làm cho nghề nông phồn thịnh. Nhân dân được tự do khai khẩn đất hoang do chính phủ giúp đỡ. Mở mang các đường giao thông vận tải và các hải cảng. Thống nhất đo lường. Tư sản được tự do kinh doanh, được mở mang các ngành kỹ nghệ cần thiết. Địa chủ thì quyền sở hữu ruộng đất vẫn được coi trọng, được khai phá đất hoang. Nhà buôn được tự do thông thương. Sản nghiệp thương mại được pháp luật bênh vực. Thợ thuyền được hưởng luật lao động. Dân cày có đủ ruộng cày. Tá điền được giảm địa tô”.

Ngày nay trong sự nghiệp đổi mới, chúng ta tiếp tục sự nghiệp của Cách mạng Tháng Tám, vận dụng sáng tạo Chính sách kinh tế mới của Lê-nin trong điều kiện mới của nước ta, với chủ trương “Xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường, đi đôi với tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN” nhằm làm cho “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Đường lối sáng tạo đó đã đem lại những thành quả đáng khích lệ. Kỷ niệm Cách mạng tháng Mười, chúng ta càng thấy ý nghĩa to lớn của cuộc cách mạng XHCN vĩ đại trong lịch sử nhân loại, đồng thời kế thừa có sáng tạo những kinh nghiệm Cách mạng tháng Mười trong tình hình thế giới hiện nay.

GS VĂN TẠO