Trung tâm phường Cộng Hòa với những dãy phố thương mại đang mọc lên

Giới thiệu về xã miền núi Cộng Hòa, giờ là phường Cộng Hòa (thị xã Chí Linh), Bí thư Thị ủy Nguyễn Anh Cương cho biết: "Đây là điểm sáng về sự phát triển, thuộc số ít địa phương tự cân đối được thu chi ngân sách". Còn cảm nhận của tôi khi về đây: Cộng Hòa là “phố núi” đang chuyển mình.

Dọc quốc lộ 37 dẫn về UBND phường, những nhà hàng, khách sạn, biệt thự với nhiều kiểu dáng mọc lên san sát. Ở khu trung tâm, một công trường đang hối hả thi công. Tấm bảng lớn cho biết, nơi này sẽ là trung tâm văn hóa thể thao, thương mại và đô thị của thị xã Chí Linh. Rồi đây, những phối cảnh bất động kia sẽ cựa mình bước ra, đứng sừng sững trên những bãi đất ngổn ngang này. Hiện tại, khu phố thương mại trong khu quy hoạch đã kịp mọc lên. Tại UBND phường, việc nâng cấp trụ sở cũng đang được khẩn trương thực hiện. Phó chủ tịch (PCT) Nguyễn Quang Điểm cho biết: “Chúng tôi đang chỉnh trang đô thị để chuẩn bị cho lễ thành lập phường”. Trên địa bàn hiện có hai dự án trọng điểm đang thi công: Trung tâm văn hóa thể thao-thương mại và đô thị Chí Linh có diện tích quy hoạch 63ha và dự án khu công nghiệp (KCN) Cộng Hòa có diện tích trên 300ha, đến nay đã cơ bản giải phóng xong mặt bằng. Ngoài ra nơi đây, còn có nhiều doanh nghiệp đã hoạt động: Công ty Vật liệu gạch tuy-nen Côn Sơn, Công ty CP Vật liệu chịu lửa Trúc Thôn… Một "phường công nghiệp" đã định hình.

Về đây, tôi nhận thấy, chuyển dịch cơ cấu kinh tế chính là tiền đề để Cộng Hòa bứt phá. PCT Điểm kể: Sau ngày đất nước thống nhất, Cộng Hòa có thuận lợi về địa lý, đất đai, lao động, tài nguyên, nhưng vẫn là một xã nông nghiệp miền núi nghèo, năng suất lao động thấp, thường xuyên ngập úng, hạn hán và sâu bệnh. Đã thế miền quê nghèo còn bị một số cán bộ biến chất làm cho xác xơ. Những năm 1993- 1998, hệ thống chính quyền cơ sở mắc nhiều sai phạm, cán bộ tham ô, nhân dân mất lòng tin. Sau đó, ở đây đã diễn ra một cuộc tự “chỉnh đốn” quyết liệt. Chủ tịch, Bí thư bị cách chức, quỹ tín dụng bị đổ, 3 thành viên bị khởi tố, ngân sách thâm hụt tiền tỷ. Từ cái mốc thấp cùng nhằng nhịt khó khăn, vấp ngã ấy, người Cộng Hòa đi lên.

Sản xuất nông-lâm nghiệp, từ lúc lúa chỉ đạt 4 tấn/ha, nhờ áp dụng khoa học, kỹ thuật, giống mới, giống chất lượng, năm 2009 đạt trên 5 tấn/ha. Bên cạnh lúa, lạc đóng vai trò cây chủ lực, sản lượng trung bình hằng năm đạt 19 tạ/ha. Để đạt hiệu quả, nhiều diện tích đất được chuyển sang trồng cây lâu năm, cây ăn quả, đào ao… Nhưng nay diện tích sản xuất nông nghiệp chỉ còn 300ha vì thu hồi cho dự án khu công nghiệp. Trong khi nông nghiệp bị thu hẹp, chăn nuôi lại tạo được đà phát triển. Từ lúc quy mô nhỏ lẻ, đã hình thành các trang trại lợn, gà lớn cho giá trị kinh tế cao. Đặc biệt trong phường xuất hiện làng chăn nuôi con đặc sản (rắn). Đưa tôi đi thăm làng rắn, anh Đức, Trưởng ban Văn hóa phường cho biết: “Nghề nuôi rắn ở Cộng Hòa đã có 10 năm nay. 90% các hộ thôn Chi Ngãi và các thôn lân cận nuôi con này”. Chúng tôi vào thăm hộ chị Lan thấy khu nhà nuôi được xây thành các hầm diện tích khoảng 1m2 có nắp đậy và lưới sắt chắn. Nghe thấy tiếng phì phì của rắn hổ mang. Chị Lan cho biết, năm rồi, gia đình nuôi 1.000 con rắn, thu lãi 100 triệu đồng. Trong thôn những hộ nuôi nhiều một năm có thể thu lãi 400 triệu. Cùng với nông-lâm nghiệp, tiểu, thủ công nghiệp và dịch vụ cũng dần thể hiện vai trò trong thời kỳ mới. Mặc dù chiếm tỷ trọng khoảng 11% tổng sản phẩm xã hội, song với 400 cơ sở sản xuất, chủ yếu cơ khí và vật liệu xây dựng… , tiểu, thủ công nghiệp đã góp phần giải quyết việc làm cho nhân dân. Bứt phá ngoạn mục và trở thành mũi nhọn trong kinh tế của Cộng Hòa là dịch vụ, thương mại. Năm 2009, tổng sản phẩm xã hội của phường đạt trên 117 tỷ, riêng dịch vụ, thương mại đạt trên 41 tỷ, chiếm gần 35%. Dịch vụ, thương mại Cộng Hòa phát triển bởi phường có khu di tích Côn Sơn và 2 quốc lộ huyết mạch 37 và 18 đã hình thành các khu vực dịch vụ tập trung: vận tải, buôn bán, nhà hàng, khách sạn. Tôi tin, với tốc độ phát triển hiện nay của Cộng Hòa, trong tương lai, lĩnh vực này còn làm lên những bất ngờ. Đảng bộ phường Cộng Hòa dự kiến tới năm 2015 cơ cấu kinh tế đạt: Nông, lâm, thủy sản 25%- Tiểu, thủ công nghiệp, xây dựng 20%- Thương mại, dịch vụ 55%. Kinh tế phát triển, thu nhập bình quân đầu người cũng được nâng lên, đời sống hộ gia đình vì thế được cải thiện. Năm 2009, thu nhập bình quân đầu người đạt gần 8 triệu đồng (4 năm về trước chỉ đạt hơn 4 triệu đồng). Hộ nghèo từ lúc chiếm gần 15% (năm 2005) giảm xuống còn khoảng 4% (năm 2009).

Từ một xã với 40 km đường đất, động nắng là bụi, động mưa là lội, từ 2001 đến nay đã có 20 km đường liên thôn, liên xã được bê-tông hóa phẳng lì. Nhưng 20 km đường xóm còn lại vẫn là một thách thức thực sự. PCT Điểm khẳng định: “Bê-tông hóa nốt số km còn lại là mục tiêu của chúng tôi từ nay đến 2015”. Câu chuyện đem điện thắp sáng, thông tin liên lạc về thôn cũng khá ấn tượng. Năm 1988, Cộng Hòa là địa phương đầu tiên của Chí Linh có điện. Nhưng ngày đó, điện mới chỉ đưa về trung tâm. Đến nay, nhiều trạm biến áp mới được lắp đặt, gần 60 km đường dây cao, hạ thế được làm mới, 100% số gia đình có điện. Thông tin liên lạc cũng được phổ cập. Giờ những hàng cột bê-tông mang tri thức hiện đại đã theo các con đường vươn về những xóm ngõ heo hút nhất. Hầu hết các hộ đều có máy điện thoại cố định hoặc không dây. Số hộ dân sử dụng in- tơ-nét không ít. Ghé thăm trạm y tế xã, tường nhà còn thơm mùi sơn mới. Những ngày này, cán bộ của trạm đang bận bịu chuẩn bị cho Tháng hành động vì chất lượng an toàn, vệ sinh thực phẩm. Trạm trưởng Nguyễn Văn Đạt cho biết, trạm có quy mô 2 tầng, 10 phòng chức năng, được xây dựng năm 1994. Năm 2003, được công nhận chuẩn quốc gia về y tế. Năm rồi, UBND phường cấp gần 500 triệu đồng tu sửa và mua sắm thiết bị. Công tác khám, chữa bệnh ban đầu cho nhân dân đạt hiệu quả cao. Từ đầu năm đã khám, chữa bệnh cho khoảng 4.500 lượt người.

Với số học sinh đông, cơ sở vật chất yếu kém, bài toán giáo dục ở Cộng Hòa từng là vấn đề đau đầu một thuở. Trường tiểu học và THCS phải chia nhau từng phòng học. Xác định giáo dục là quốc sách, năm 1995, xã quyết định chuyển trường về khu trung tâm. Từ đó, việc xây mới trường lớp, nâng cao chất lượng giáo dục được coi trọng. Đến trường tiểu học, một dãy nhà mới đang hoàn thiện. Thầy Nguyễn Văn Bảo, Hiệu trưởng cho biết: Hiện trường có 5 dãy với 31 phòng học, trên 900 học sinh, quy mô nhất nhì thị xã. Cũng là trường có chất lượng giảng dạy thuộc tốp đầu. Trường đạt chuẩn quốc gia từ năm 1999. Mục tiêu đến năm 2011 phấn đấu đạt chuẩn giai đoạn II. Nhà trường đang tiến hành nâng cấp 17 phòng học cao tầng, giá trị đầu tư khoảng 2 tỷ đồng. Tại trường THCS, một dãy phòng học hai tầng mới đang lăn sơn. Hầu hết nguồn kinh phí xây dựng đều từ vốn ngân sách xã. Dừng trước nhà văn hóa thôn Chi Ngãi 2 đang xây dở, anh Đức nói: “Phường Cộng Hòa có 10 thôn. Cùng với những việc làm được trên, đến nay, chúng tôi đã hoàn thiện 9 nhà văn hóa với kinh phí trung bình mỗi chiếc từ 500 đến 800 triệu đồng. Đây là nhà văn hóa xây dựng cuối cùng”. Trong bản báo cáo của đảng bộ phường, từ năm 2005-2009, Cộng Hòa đã đầu tư trên 19 tỷ đồng cho xây dựng đường giao thông, nhà văn hóa, nhà làm việc, sân vận động, trạm y tế, trường học, nghĩa trang liệt sĩ, kênh mương, nhà tình nghĩa…Có về đây, được đi và tai nghe mắt thấy mới khâm phục công sức con người bỏ ra. Để có được thành quả trên, ngoài chiến lược phát triển chung phải kể đến vai trò không nhỏ của cấp ủy, chính quyền cơ sở trong việc xây dựng chương trình hành động phù hợp với tình hình thực tế của địa phương và sự đồng thuận của người dân.

Rời Cộng Hòa, những ấn tượng của tôi còn đọng mãi. Những cái tên: khu công nghiệp Cộng Hòa, Trung tâm Văn hóa thể thao-thương mại và đô thị Chí Linh, Việt Tiên Sơn… lướt qua như cuốn phim chiếu chậm. Phía sau mỗi công trình, vóc dáng “phố núi” đã dần rõ rệt cùng với thời cơ, vận hội mới.

NGỌC HÙNG