Trong vũ trụ bao la này có một cõi tên gọi cõi người hay cõi nhân sinh.

Cõi người hay cõi nhân sinh là nơi từ sâu thẳm hư vô, từ mây trời, gió núi phiêu linh, từ bụi cát, nước hồ bất định, từ làn khói, làn sương lãng đãng, từ cỏ cây hoa lá phù du ta hoài thai đủ chín tháng mười ngày trong bụng của người mà sau này ta gọi là mẹ rồi oa oa cất tiếng khóc chào đời trong sự mong mỏi của người mà ta gọi là cha và cả những gương mặt lạ lẫm ta không quen biết nhoẻn cười, cưng nựng, mắng yêu mà ta gọi là ông bà nội ngoại, anh chị em ruột thịt, cô, dì, chú, bác… để làm một con người.

Trong cõi nhân sinh này ta được gặp nhiều lắm. Từ người sang quý bước ra trong chiếc xe ô-tô sang trọng đến người xe ôm đợi khách rệ đường. Từ bà chủ tiệm vàng, tiệm thời trang giữa trung tâm phố đến người phụ nữ gầy guộc mua giấy vụn, bán hàng rong khắp ngõ hẻm đường cùng. Từ gương mặt dữ dằn của kẻ anh chị đến gương mặt từ bi của bậc tu hành…

Cõi nhân sinh là cuốn kinh sách, lúc bé dạy ta những bài học khai tâm làm người: biết hiếu kính ông bà, mẹ cha, biết yêu thương anh em ruột thịt, họ hàng, làng xóm, những loài sinh vật, cây cỏ hiện sinh, lúc lớn dạy ta biết điều hay lẽ phải, biết đối nhân xử thế, có trước có sau, được ân nhớ ân có oán thì cởi oán, độ lượng với đời.

Trong cõi nhân sinh này ta gặp những người khiến trái tim ta chao đảo, nguyện dâng hiến, nguyện hy sinh. Cho dù lỡ dở, cho dù mái đầu còn xanh hay đã bạc, dầu người đáp lại ta bằng niềm vui hạnh phúc hay nước mắt khổ đau, trái tim không khi nào ngừng thổn thức mà ta gọi là tình nhân.

Trong cõi nhân sinh này ta gặp được những người gắn bó từ thuở đầu đời, từ lúc ấu thơ chăn trâu cắt cỏ, chia sẻ với ta bát sen căng ních hạt, quả súng, củ ấu cóc cách ngậy thơm, đến quả sung chín tím bờ ao, quả ổi nưng nức vườn nhà hay cùng ta chạy nhảy khắp triền đê ngút ngát hoa may thả diều, cánh đồng lúa uốn câu vàng chơi đúc dế gọi là bạn nối khố.

Hoặc những người cho chữ nghĩa, đạo lý mà ta gọi là thầy, nâng đỡ, san sẻ miếng ăn mà ta gọi là ân nhân, thân thuộc, gắn bó gọi bạn bè đồng nghiệp, tâm giao, thấu hiểu gọi là tri kỷ tri âm.

Lại có những tai ương, tật bệnh bất thần, kẻ ganh ghét đố kị, ngấm ngầm hãm hại ta, cướp miếng ăn của ta khiến cuộc sống của ta bao nỗi lao đao, bao phen khốn đốn khiến ta thù hằn oán hận, khiến ta có lúc cũng suýt đánh mất tâm tính người, suýt trở thành kẻ tiểu nhân ti tiện, trong cõi nhân sinh rộng lớn này ta cũng gặp.

Trong cõi nhân sinh có những người ta gặp, trò chuyện hằng ngày. Lại có những người mà trong đời ta chỉ gặp có một lần rồi không còn bao giờ thấy lại khiến gương mặt ấn tượng ấy, đôi mắt ấn tượng ấy cứ phảng phất trong giấc ngủ ta mãi không nguôi ngoai.

Trong cõi nhân sinh này ta may mắn có được một người gọi bạn đời san sẻ ngọt bùi, chung chăn chung gối, nâng giấc lúc ốm đau bệnh tật, cùng ta chăm chút những đứa con yêu, cho dù có lúc cãi cọ cáu gắt, hay oán trách giận hờn.

Cõi nhân sinh dài ngắn rộng hẹp ra sao với sự hữu hạn của đời người đo không cạn. Nếu còn có kiếp sau, còn được luân hồi xin lại hoài thai để được lần nữa lưu lạc trong trần thế cõi người.

Tản văn của ĐINH NGỌC HÙNG