Cầu Hợp Thanh trong ngày khánh thành. Ảnh: Minh Trường

                                                    
Bao đời mơ ước, bao người ngóng trông, cuối cùng một cây cầu hiện đại cũng được hoàn thành, vắt ngang sông Gùa, soi bóng thơ mộng trên dòng nước chở nặng phù sa. Vậy là ước mơ bao đời của người dân Thanh Hà nói chung, đặc biệt là người dân 6 xã “khu đảo” Hà Đông nói riêng đã trở thành hiện thực. Hơn 6 năm kể từ ngày khởi công, biết bao thăng trầm do chủ quan và khách quan, ngày 1-7-2010, lễ thông xe cầu Hợp Thanh được coi là “một sự kiện vĩ đại” không gì so sánh được của người dân nơi đây. Cầu Hợp Thanh mang tên hai xã Thanh Thủy (khu Hà Nam) và xã Hợp Đức (khu Hà Đông) của huyện Thanh Hà, có chiều dài 363 m, rộng 7 m với tổng kinh phí gần 95 tỷ đồng.

Trong những năm chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ, phà Gùa từng là mục tiêu đánh phá, hứng chịu nhiều bom đạn của địch. Hơn 35 năm hòa bình, con phà nối đôi bờ phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nhưng như cái áo đã chật trước một cơ thể cường tráng. Nó đã không đáp ứng được yêu cầu của công cuộc đổi mới kinh tế, văn hóa, xã hội và thông thương trong thời kỳ mới. Nỗi mong có một cây cầu cứ ngày đêm ám ảnh bao thế hệ người dân 6 xã “khu đảo”  khôn nguôi... Hôm thông cầu người dân đông như hội, ai cũng hồ hởi, háo hức, một cán bộ Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng 18 nói với tôi: Tôi đã làm cầu ở nhiều nơi, nhưng chưa bao giờ được chứng kiến cảnh người dân đến xem lễ thông cầu đông vui như vậy, cũng chưa thấy ở đâu người dân mong ngóng đến thế!

Ngắm nhìn cây cầu vắt ngang sông, từng đoàn xe nối nhau qua cầu, đôi mắt tôi cay xè. Lần đầu tiên biết phà Gùa và được qua phà - lúc ấy phà còn kéo bằng tay chứ chưa có ca nô dắt như bây giờ - tôi mới 10 tuổi. Nhưng lại là cái ngày đau đớn nhất của đời tôi, cậu bé nhà quê 10 tuổi cùng người nhà đi bộ 10 cây số lên bệnh viện huyện để đem linh cữu cha mình về nhà. Chỉ vì đò giang cách trở mà việc cứu chữa một căn bệnh không mấy hiểm nghèo không được kịp thời.

Lớn lên tôi đi học, chiều thứ 7 hằng tuần về nhà, chiều hôm sau đem theo một tượng gạo, ít rau, chai dầu, chai mắm, bó củi và có thể là ít cá khô đồng hoặc mấy quả trứng gà mà mẹ dành dụm đến nơi trọ học. Có lần sốt ruột chờ lâu, mặc đò đông, chúng tôi liều nhảy xuống, loay hoay thế nào để bó củi rơi xuống sông, thế là cả tuần phải ra đường quét lá phi lao, nhặt rác về đun.  Có chiều về muộn, cả bọn nóng lòng về nhà, nhìn con nước cuồn cuộn chảy, đứa nào cũng sợ nhưng vẫn phải chen chúc xuống đò. Vừa ra khỏi bờ đê, giữa dòng nước xiết, con thuyền nhỏ bé như cái lá tre trôi vèo vèo, đứa nào cũng tái mặt, mấy bạn gái túm chặt lấy đám con trai quên cả thẹn thùng! Kỷ niệm ấy cứ theo tôi suốt đời quân ngũ. Mỗi lần về quê, nhìn các em đi học đợi đò phà, tôi tự hỏi, biết bao giờ thì quê mình mới có cây cầu qua đây?

Khu Hà Đông là vùng đất trù phú của huyện Thanh Hà nói riêng và của xứ Đông nói chung, vải thiều mất mùa đã đành, được mùa cũng lo vì không bán được, bốn bề sông nước, giao thông qua lại khó khăn. Dù bao đời mơ ước cây cầu, nhưng đây chưa phải là trục giao thông chính, địa phương lấy đâu ra kinh phí? Nhắc đến cây cầu, người dân nơi đây không thể không nhắc tới chị Nguyễn Thị Kim Ngân, Bí thư Tỉnh ủy Hải Dương lúc đó. Chuyện kể rằng, về Hải Dương công tác ít lâu, một ngày chủ nhật, chị không đi ô-tô riêng mà một mình một xe máy xuống tận 6 xã “khu đảo”. Sau chuyến đi ấy, cây cầu sớm được khởi công. Có một điều thú vị, người cắt băng thông cầu cũng là một phụ nữ (Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Minh). Có lẽ thế nên nhìn dáng cây cầu qua sông thật mềm mại, duyên dáng làm tôi bất giác nhớ tới bài “Bến tầm xuân” của nhà thơ Phan Cung Việt viết về bến phà Gùa trước cảnh sắc nơi đây: “Có thời thì gọi bến Vùa/Bây giờ lại gọi bến Gùa mới hay/ Bến Gùa là bến tầm xuân/Xa xôi nên đến, ở gần năng sang”.

Giờ đây khu Hà Đông đã và đang chuyển mình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Nơi đây trong một ngày không xa sẽ trở thành một trong những khu công nghiệp mới của tỉnh Hải Dương bởi có đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chạy qua. Chính phủ cũng đã phê duyệt mở điểm rẽ từ đường cao tốc xuống khu Hà Đông. Những cánh đồng Thiệu, đồng Lác thẳng cánh cò bay sẽ mọc lên những khu, cụm công nghiệp mới. Người dân những vườn vải thiều rộng như miệt vườn Nam Bộ sẽ không lo xe về tiêu thụ nữa... Khu Hà Đông sẽ cất cánh bay lên từ cây cầu bao đời mơ ước.

  LÊ QUÝ HOÀNG