Giữa tháng 11 vừa qua, tôi có may mắn được tham gia đoàn cán bộ đi nghiên cứu tình hình kinh tế - xã hội tại Hungary (Hung-ga-ri) theo Chương trình 165 của Ban Tổ chức Trung ương Đảng.

Xuất phát từ sân bay Nội Bài lúc 10h30 sáng 24 -11 -2010. Sau 10 tiếng đồng hồ, chúng tôi đáp xuống sân bay Nga, chờ 3 tiếng đồng hồ nữa để chuyển sang máy bay khác rồi bay sang Hungary. Tới Hungary vào lúc 3h sáng giờ địa phương (9h sáng theo giờ Việt Nam).

Cảm giác đầu tiên của chúng tôi về Hungary đó là một đất nước khá thanh bình, con người hồn hậu, ít nói và sống khá kỷ luật. Thủ đô Budapest (Bu-đa-pét), nơi chúng tôi học tập, nghiên cứu ở đây 15 ngày, là một thành phố du lịch, đẹp nổi tiếng ở châu Âu, với hàng vạn ngôi nhà cổ kính và nhiều lâu đài nguy nga, tráng lệ theo kiểu gôtíc, barốc hoặc Hy Lạp, được xây dựng phần lớn từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 19, hiếm thấy những ngôi nhà lớn cao tầng xây dựng theo kiểu mới như ở Bắc Kinh, Thượng Hải. Tôi để ý ở Budapest không có toà nhà nào xây dựng cao trên 10 tầng. Phương tiện giao thông chính là tàu điện ngầm, tàu điện, xe buýt, tắc xi và đi bộ, hầu như không có xe máy và rất ít xe đạp. Gia đình nào cũng có ít nhất một xe ô tô để đi làm hằng ngày. Phần lớn xe con của gia đình ở thủ đô Budapest để ngoài rìa đường, trước khu nhà ở, rất hiếm gia đình có ga ra để ô tô trong nhà, vì ở đây nhà ở thiết kế theo kiểu cổ, không có chỗ để ô tô.

Tác giả dưới tượng đài vua Istvan- ông vua đầu tiên đã thống nhất 7 bộ tộc và thành lập nước Hungary. Tượng đài được xây dựng vào thế kỷ XIX, nằm cạnh Hoàng cung Hungary

Nói đến Hungary không thể không nhắc tới dòng Danube (Đa-nuýp), con sông lớn, đẹp nổi tiếng ở châu Âu. Sông Danube chảy ngang qua thủ đô Budapest, chảy qua 10 nước ở Trung và Đông Âu rồi đổ vào Biển Đen.  Danube quả là con sông đẹp và thơ mộng, hiền hoà, nước xanh trong, trên sông từng đàn vịt trời, chim trời, thiên nga bơi lội. Ai đã từng một lần ngắm cảnh sông Danube ở Budapest, nhất là vào buổi tối sẽ không bao giờ quên được. Hai bờ sông điện sáng như ban ngày. Đoạn sông chảy qua thành phố Budapest có tới 9 cây cầu đồ sộ bắc ngang, đẹp nhất là cây cầu xích, xây dựng cách đây gần 200 năm. Phía bắc đoạn sông Danube chảy qua Budapest là Hoàng cung và khu lâu đài Buda cổ kính được xây dựng từ thế kỷ 16 và trùng tu vào thế kỷ 18, đẹp tuyệt vời. Hằng ngày có hàng vạn du khách khắp thế giới đến đây tham quan với giá vé vào thăm mỗi lượt là 10USD/người.
Hungary có mối quan hệ với nước ta từ năm 1950. Bạn đã dành cho nhân dân Việt Nam sự ủng hộ và giúp đỡ quý báu trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước. Hungary đã đào tạo cho Việt Nam gần 3.500 cán bộ khoa học kỹ thuật các cấp, đã xoá cho chúng ta món nợ từ năm 1973 trở về trước. Nhiều đoàn cán bộ cấp cao của hai Nhà nước đã thăm và trao đổi, hợp tác kinh tế. Kim ngạch trao đổi hàng hoá  giữa hai Nhà nước cũng tăng dần. Nước bạn đã giúp chúng ta nhiều dự án về giáo dục đào tạo, chăm sóc sức khoẻ nhân dân, bảo vệ môi trường.

Qua 15 chuyên đề nghiên cứu về kinh tế - xã hội ở Hungary và tham quan khảo sát trên đất bạn, chúng tôi nhận thấy nền kinh tế thị trường ở Việt Nam và Hungary có nhiều nét tương đồng. Tuy nhiên, do bản chất chế độ khác nhau, nên mỗi Chính phủ có những giải pháp xử lý vấn đề khác nhau. Qua nghiên cứu và khảo sát chúng tôi thấy bạn có nhiều điểm cần phải học tập, đó là: nhiều lĩnh vực khoa học kỹ thuật Hungary phát triển hơn Việt Nam, đặc biệt là hệ thống giao thông rất hiện đại và thuận tiện. Vệ sinh, môi trường cũng khá tốt, thành phố sạch sẽ và trật tự, ít thấy công an phải ra chỉ đường. Hệ thống kiểm toán nhà nước phát triển sớm, ra đời gần 100 năm nay và hoạt động khá hiệu quả. Hệ thống y tế cũng phát triển mạnh. Đội ngũ thầy thuốc có tay nghề cao và đặc biệt thuốc chữa bệnh của Hungary được đánh giá tốt vào loại nhất thế giới, được nhiều nước nhập khẩu. Lĩnh vực nghiên cứu khoa học cơ bản của Hungary cũng có nhiều thành tựu. Với 10 triệu dân mà tới nay Hungary đã có tới 13 giải Nôben về các lĩnh vực khoa học. Ở Hungary còn có hàng nghìn lâu đài, biệt thự cổ kính, thể hiện một nền văn hoá lâu đời và rực rỡ của đất nước này.

Rời Hungary vào một ngày tuyết rơi trắng mặt đất và các mái nhà. Những bông tuyết bay mới đẹp làm sao! Ngoài trời lạnh tới 0oC nhưng chúng tôi ai cũng ra ngoài đường, đi một đoạn dài để ngắm tuyết rơi và thưởng thức cái giá lạnh của xứ tuyết. Nhìn hàng bạch dương trơ trụi, không còn một chiếc lá trên cành, tôi bỗng thấy thương những sinh vật  phải sống trong một thời tiết khắc nghiệt của mùa đông ở đây. Song, tôi chợt nhận ra một điều: hoá ra con người cũng như muôn sinh vật luôn có một sức mạnh, một sức chịu đựng phi thường để phù hợp với môi trường sống. Và không xa, chỉ vài tháng nữa thôi, mùa xuân sang những rừng bạch dương, những cây sồi, cây phong trơ trụi kia lại nảy chồi và một màu xanh bất tận lại lan tỏa trên khắp đất nước Hungary cổ kính và tươi đẹp.

Xin chào sông Danube xanh, chào đất nước Hungary tươi đẹp và hào hoa.

KHÚC KIM TÍNH