Chợ nổi Cái Răng (Cần Thơ)

Có lẽ từ xa xưa đất phương Nam, đặc biệt là Cần Thơ mệnh danh Tây Đô - nổi tiếng được thiên nhiên ưu đãi, là vùng đất màu mỡ, với ngút ngàn màu xanh cây lá, ruộng đồng tươi tốt, nhiều sông rạch, vườn cây ăn trái đủ chủng loại sum sê trĩu quả. “Cần Thơ gạo trắng nước trong/ Ai đi đến đó lòng không muốn về”. Người Cần Thơ làm chơi ăn thiệt, đời sống sung túc nên dân miệt vườn ăn Tết cũng rôm rả ra trò.
   
Người dân Cần Thơ chuẩn bị ăn Tết rất sớm. Vào đầu tháng chạp, cửa hàng, chợ búa đã vào cuộc. Hàng hóa phục vụ Tết đầy ắp các cửa hiệu. Khắp thôn xóm nhịp nhàng tiếng chày quết bánh phồng, bánh tráng - đặc sản của miền quê ngày Tết. Dù các lò tráng bánh hoạt động tất bật không kể ngày đêm nhưng vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu.

Trong ngày Tết, người dân Cần Thơ rất thích các món ăn được chế biến ở gia đình. Tùy khẩu vị của mỗi nhà, hầu như nhà nào cũng có sẵn các loại bánh ngọt, các loại mứt me, bí, gừng, dừa... Người Cần Thơ ưa thích nhất là món tôm khô, củ kiệu. Củ kiệu được làm sạch, phơi khô, để nguyên ngâm trong nước dấm cho vào một ít đường, để càng lâu càng thấm, cùng với món “dưa” thịt heo luộc ngâm nước dấm đường, dành cho phái mày râu nhậu lai rai đến ra giêng.    

Dưa hấu ngày Tết khá nhiều, chất đầy ở các chợ, ven đường và cả ở dưới sông. Vào những ngày Tết nhà nào cũng có dưa hấu trong nhà. Họ thường chọn trái lớn nhất và ngon nhất để cúng đón ông bà. Nhà khá giả chọn cặp dưa hấu thật đẹp, thật tròn, dán thêm miếng giấy hồng vuông vuông, đặt hai bên lư hương. Nhà càng giàu, cặp dưa càng lớn. Thật là một đặc tính dễ thương của người dân Cần Thơ. Đặc biệt, sáng mùng một mọi người trong nhà quây quần xẻ trái dưa hấu, nếu thấy ruột đỏ tươi thì cảm nhận năm mới mọi chuyện đều hanh thông và thành đạt, do vậy dù dưa loại trái dài hoặc trái tròn, nếu ruột đỏ tươi hay ruột vàng như nghệ đều “lên ngôi”.

Mùa xuân hương sắc ngọt ngào, trăm hoa đua nở. Hoa mai được xem là biểu tượng của mùa xuân ở đất phương Nam, được nâng niu chăm chút từng ngày kể từ khi vặt lá, thường vào khoảng 15 - 18 tháng chạp, để nhành mai có thể nở rộ vào đúng sáng mùng một Tết với sắc vàng rực rỡ. Đây là sứ giả mang đến may mắn và niềm vui, phát tài, thịnh vượng.

Rồi Tết đến, đánh dấu bằng bữa cơm cúng để “rước ông bà” về ăn Tết với con cháu vào trưa ngày 30. Dù nghèo, dù giàu, hễ là người Việt đều cố trở về cho kịp giao thừa. Trong giây phút năm cũ chuyển qua năm mới thiêng liêng, cắm cây nhang lên bàn thờ tổ tiên, ông bà. Bàn thờ tổ tiên không thể thiếu mâm ngũ quả của năm loại trái cây, phổ biến là mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài. Mỗi nhà đều mong muốn năm mới sung túc nhưng vẫn không tham lam, biết dừng ở mức “vừa đủ xài” thôi.

Ngày Tết với người dân Cần Thơ không gì thú vị bằng những chuyến về chơi miệt vườn và thưởng thức những món ăn đặc sản. Đến miệt vườn, mới cảm nhận hết sức quyến rũ của nó. Xoài bắt đầu chín vàng lơ lửng trên những cành cây, sapôchê tròn lẵng đong đưa, bưởi Năm Roi thanh ngọt, vú sữa căng phồng bóng láng, mận hồng đào đỏ tươi, mọng nước, cam quýt ngọt ngào óng chuốt. Trái cây miệt vườn nức tiếng thơm ngon “Bưởi nào ngon bằng bưởi Ô Môn/ Vú sữa nào ngọt bằng vú sữa Cần Thơ”. Xuân về, miệt vườn khởi sắc, ruộng vườn bát ngát bao la. Vạn vật như bừng lên sức sống. Tiếng chim ca ríu rít trong vườn cây đầy trái chín.

Từ bến Ninh Kiều, bạn xuống thuyền hoặc xuồng ba lá khoan thai mái chèo theo những con rạch đục ngầu phù sa quanh co luồn vào các nhánh sông chằng chịt, với những rặng bần trầm mặc ven sông, bụi ô rô mọc hoang bên bờ đất chảy xuyên qua những mảnh vườn, khiến du khách tham quan được mát mắt với một màu xanh bất tận. Đâu đây văng vẳng tiếng đờn ca: “Con kênh xanh giấu mình dưới bóng dừa lá ngọn/ Đò dọc ngang đưa khách đến quê em/ Dòng sông Hậu mang nặng hạt phù sa/ Bồi mảnh đất Cần Thơ thêm màu mỡ”. Theo ngọn gió mát, khách đặt chân lên những chiếc cầu dừa trơn trợt đất phù sa, trên đó có những ngôi nhà ngói xưa nằm ẩn khuất dưới những tán cây râm mát. Ngồi trong sân vườn, khách thưởng thức bữa tiệc ngọt ngào hương vị thức ăn đồng quê “sệt” chất Nam bộ: bánh xèo, bánh khọt, bắp nướng, lẩu mắm, cá lóc nướng trui, cá rô kho tộ, gà bọc đất sét nướng, tôm càng xanh nướng…, cùng các loại “rau sạch”  rất đa dạng của miệt vườn. Rảnh thời gian, du khách có thể ở lại, tối đến nhâm nhi vài ly rượu để rồi ngả mình trên giường, bên hàng hiên lộng gió. Những bữa cơm trưa dưới vườn chôm chôm, vườn nhãn mát rượi, hoặc những đêm ngủ lại trong vườn cây chắc hẳn sẽ để lại trong lòng mọi người ấn tượng khó quên...

Tiếng hò từ thuyền văng vẳng như mời gọi khách đến các chợ nổi độc đáo có một không hai của vùng sông nước miền Tây. Chợ nổi là một trong những sinh hoạt văn hóa tiêu biểu của vùng này. Trên bờ có gì, dưới sông cũng có thứ ấy. Thuyền chở chuối cồng kềnh. Thuyền chở rau xanh mướt… Tất cả mọi nông thổ sản đều được chuyển về đây để khách hàng lựa chọn. Chợ nổi có một phong cách quảng cáo đặc sắc: buộc một mẫu sản phẩm lên cây sào tre và cắm ở đầu thuyền. Thuyền bán rau có một mớ rau treo cao. Thuyền chở bưởi treo lủng lẳng một trái bưởi. Không ít ghe hàng này sử dụng còi thổi, hay dùng cassette để quảng bá sản phẩm. Cũng chính nơi đây, soạn giả cải lương Viễn Châu đã cảm tác, cho ra đời bản vọng cổ nổi tiếng “Tình anh bán chiếu”.

Đi chơi vườn thì phải ăn uống theo kiểu đồng quê, thưởng thức ca nhạc tài tử thì mới đúng điệu. Muốn lai rai thì có rượu nếp, tráng miệng với trái cây sẵn có trong vườn. Vừa thưởng thức món ăn dân dã, du khách vừa được nghe đờn ca tài tử, hưởng không khí trong lành của đồng thơm cỏ nội và nghe tiếng ếch nhái đồng ca khi đêm xuống.

Những ngày Tết còn gì thú vị bằng khi đến những điểm du lịch sinh thái ở Cần Thơ, được thăm thú vườn tược, thả hồn trên sông nước hữu tình, thưởng thức những loại trái cây ngon vật lạ, những món ăn, đặc sản không nơi nào có và được sống gần gũi với thiên nhiên.

NGUYỄN THANH HOÀNG (Cần Thơ)