Linh thiêng phút giao thừa

Chợ Vajnory (Bratislava), những ngày cận Tết tuyết phủ trắng xóa. Trời âm 4 độ, bà con mình vẫn ngâm mình trong giá lạnh để bán hàng. Gặp chị Xuyến, tôi hỏi, Tết đến đâu rồi? Chị bảo trước đây khó khăn, ngày Tết có được tấm bánh chưng là quý lắm rồi. Bây giờ giò chả, xôi gấc, gà trống, hoa quả... không thiếu thứ gì. Ra chợ 1 tiếng đồng hồ là có tất cả!

Ngập ngừng một lúc chị kể tiếp, mùa đông Slovakia chênh với Việt Nam 6 tiếng, giao thừa ở Việt Nam thì ở đây 6 giờ tối. Mấy năm nay khủng hoảng kinh tế, hàng hóa ế ẩm, đứng bán hàng cả ngày có khi chẳng có khách, nhưng hàng tháng vẫn phải trả tiền thuê cửa hàng, bởi vậy rét vẫn phải ra chợ. Tuy nhiên ngày 30 Tết, mọi người đều nghỉ sớm để kịp đón giao thừa ở Việt Nam.

Trước đây chị Xuyến là bác sĩ đã sống ở Batislava hơn 10 năm, nhà ở ngoại ô Bratislava nên khá rộng, cũng nuôi gà, trồng rau như ở Việt Nam. Tết năm nay, chị Xuyến nghỉ hàng sớm hơn, chọn con gà trống đẹp nhất làm mâm cỗ cúng gia tiên. Bên bàn thờ khói hương nghi ngút, cả nhà quây quần bên mâm cỗ, xem VTV4, chị kể cho các con nghe về Tết ở Việt Nam... “Lúc ấy mình nhớ nhà, nhớ anh em, họ hàng, bạn bè... kinh khủng. Nhất là nhớ cái không khí Tết Việt Nam. Ký ức cứ ào ạt tràn về... nghe lời chúc Tết của Chủ tịch nước trong thời khắc giao thừa thấy ngẹn ngào. Ở Hà Nội, chắc giờ này hồ Gươm đang lung linh...“- Chị Xuyến tâm sự.

Nhiều người vì sự mưu sinh đã phải xa vợ con, gia đình ra nước ngoài làm việc, sống độc thân, câu chuyện về Tết của họ thật cảm động. Chị Nguyễn Thị Thủy quê ở Diễn Châu, Nghệ An bán hàng ở chợ Mileticova (Bratislava) sang Slovakia được 3 năm kể, Tết năm ngoái chị làm việc ở nhà máy Samsung, ở đó có khoảng 300-400 công nhân người Việt. Người nước ngoài nghỉ Tết từ Noel đến ngày 1-1 (Tết Dương lịch), Tết Nguyên đán Việt Nam không trùng với dịp nghỉ, nên mọi người vẫn đi làm. Hết giờ về đến nhà nhìn tuyết rơi mà lòng trống trải, cô đơn, nhớ bố mẹ, các em... chui vào chăn khóc.

Ngày mồng 3 Tết, mọi người trong gia đình Thủy tập trung đông đủ để hóa vàng, Thủy gọi điện về chúc Tết. Ai cũng hỏi thăm, tự nhiên nước mắt cứ trào ra... Bây giờ không làm ở nhà máy, Thủy và 7 chị em thuê một căn phòng trong khu chung cư ở Bratislava, mỗi người một công việc, 7-8 giờ tối mới gặp nhau.

Ba mươi Tết năm nay vào ngày thứ 2, mọi người vẫn đi làm, nhưng khác với thông lệ, chị em hẹn nhau 4 giờ chiều đi chợ sắm Tết, cũng bánh chưng, gà, hoa quả... làm mâm cơm thắp hương rồi đón giao thừa. Thủy bảo, mỗi người một họ, một quê nhưng hôm nay cùng chung một bàn thờ, ăn chung với nhau mâm cơm ngày Tết, kể cho nhau nghe về Tết ở quê mình, chị em thấy thương nhau hơn, người nọ động viên người kia, cố gắng kiếm chút lưng vốn để sớm về với gia đinh.

Tết Việt đã biến cộng đồng người Việt ở Slovakia thành gia đình lớn

Tại chung cư Dimitrov có khoảng 200 người Việt sinh sống, một số đã có gia đình, còn lại phần lớn là các anh chị em sang lao động sống độc thân. Ngày mồng 1 Tết, mấy gia đình tổ chức ăn cơm chung, rồi lì xì cho các cháu. “Chỉ thương mấy anh em sang đây lao động, ngày Tết không có gia đình, người thân bên cạnh“- Anh Ngọc người đã sống ở đây hơn 20 năm cho biết.

Với thế hệ người Việt thứ nhất ở Slovakia thì những kỷ niệm về Tết ở quê hương vẫn đầy ắp và nguyên vẹn. Không có gia đình người Việt nào bỏ Tết, dù có gia đình đã sống xa Tổ quốc hơn 30 năm. Không có bàn thờ uy nghi, hoành tráng như ở Việt Nam, nhưng nhà nào cũng thắp hương để khấn gia tiên, và trên mâm cỗ không thể thiếu bánh chưng hoặc xôi gấc. “Không được như Việt Nam, nhưng ít nhiều vẫn phải giữ Tết, cũng là để cho con cháu biết học theo, không quên cha ông”- Ngọc tâm sự.

Lửa hồng Tết Việt

Ở Slovakia có khoảng 5.000 người Việt làm ăn sinh sống, nhưng chủ yếu tập trung ở Bratislava. Năm nay, Hội Người Việt ở đây tổ chức cho bà con người Việt ăn Tết sớm. Bratislava hôm nay không có tuyết, nhưng khá lạnh xuống tới âm 7 độ, đường phố vắng vẻ. Trái ngược với cái lạnh lẽo bên ngoài, bước chân vào hội trường Cung Văn hóa quận 3, phố Vajnorská (nơi tổ chức gặp mặt đón xuân của cộng đồng người Việt ở Bratislava) tôi đã cảm nhận được không khí ấm áp của ngày Xuân – Tết Việt. Còn mấy tiếng nữa mới đến giờ khai mạc, nhưng ở đây đã nhộn nhịp, trẻ con chạy nhảy nô đùa, chị em phụ nữ tất bật cỗ bàn... Tấm pano đỏ với hàng chữ hoa mềm mại “Chúc mừng năm mới“; mùi bánh chưng thơm mùi hương nếp và những gương mặt tươi rói với những lời chúc năm mới nồng nhiệt...  tôi không nhận ra mình đang ở châu Âu.

Gặp ông Lê Xuân, Phó Chủ tịch Hội Người Việt Bratislava- “đạo diễn chính“ buổi liên hoan, trong lúc đang hối hả sắp đặt mấy chậu hoa, ông Xuân cho biết, buổi gặp mặt đón xuân hôm nay do Hội Người Việt Bratislava, Hội Doanh nghiệp, Hội Phụ nữ Việt Nam tại Slovakia đồng tổ chức. Sở dĩ tổ chức ăn Tết sớm là để cho bà con về Việt Nam ăn Tết Nguyên đán. Cách đây 2 tháng, Ban tổ chức đã họp phân công công việc cụ thể cho các thành viên, mỗi người phụ trách một địa bàn xuống từng gia đình phổ biến kế hoạch... Được tin bà con mình mừng lắm, ai cũng nhiệt tình hưởng ứng. Trong Ban chấp hành, nhiều người tự nguyện đóng góp vài ba trăm Euro, đưa tất cả gia đình, vợ con đến phục vụ. Vất vả nhưng vui...

Nói đến đây, ông dừng lại một lúc, nét mặt trở lên trầm tư, nhấp ngụm trà, ông Xuân thủ thỉ: “Tôi sống ở đây đã hơn 20 năm, rất hiểu tâm tư tình cảm của bà con người Việt. Hàng ngày sống quanh mình là những người không cùng ngôn ngữ, khác văn hóa, công việc lôi cuốn nên người Việt cũng không có điều kiện gặp nhau chia sẻ. Sự khác biệt ấy tạo lên cảm giác cô đơn. Cảm giác cô đơn sẽ lớn hơn nhiều mỗi khi Tết đến. Bởi vậy chúng tôi phải cố gắng quy tụ bà con. Ngày Tết được ngồi lại với nhau, nâng chén rượu, ăn miếng bánh chưng, tận hưởng không khí Tết ấm áp của quê nhà cũng là điểm tựa nâng đỡ tinh thần...”.

Mâm cỗ trong buổi gặp mặt đón Xuân của cộng đồng Người Việt hôm nay toàn đồ ăn đặc trưng Tết Việt. Giữa nơi đất khách, nhìn những chiếc bánh chưng gói lá dong, được buộc bằng lạt giang vuông vắn, những khúc giò nạc vừa thơm mùi thịt, vừa thơm mùi lá chuối do chính bàn tay của chị em phụ nữ ở đây làm ra mới cảm nhận hết được tình cảm của người Việt với quê hương. Họ vẫn giữ phong tục, tập quán của quê nhà, cho dù những hạt gạo nếp đến được nơi đây đã phải vượt nửa vòng trái đất. Giây phút xúc động nhất khi vị Đại sứ lên đọc lời chúc Tết, cả hội trường như lắng xuống, và ở đâu đó khe khẽ có tiếng sụt sùi...

Tết Việt vẫn đậm đà Câu đối đỏ, bánh chưng xanh.

Dự Tết với người Việt còn có nhiều người bản xứ, họ góp vui bằng điệu van – xơ, mượt mà, lãng mạn. Còn ông Rudolf Kusy, Chủ tịch quận 3, thành phố Bratislava xúc động nói: “Đến đây dự liên hoan, tôi mới cảm nhận được không khí Tết”.

Thật hạnh phúc, tôi đã gặp đồng hương - mẹ con chị Lụa. Chị Lụa đã sống ở Bratislava hơn mười năm, có một cửa hàng quần áo lớn ở chợ Mileticova, cô con gái Lâm Thị Hồng Nhung đang học THPT mới sang được 3-4 năm. Chiều nay Lụa đóng cửa hàng để đi dự Tết với cộng đồng. Tôi hỏi ông xã đâu? Lụa bảo “Ưu tiên nhà em về Việt Nam ăn Tết...”. Nghe mẹ nói vậy, ký ức về Tết Việt như trở lại với cô con gái, Nhung tâm sự:  “Cháu không quên được những kỷ niệm cùng bạn bè đi chợ Tết, được đến nhà người thân thăm hỏi, được lì xì.  Nhưng từ ngày sang đây, lâu rồi cháu không được gặp người Việt đông như hôm nay. Và cũng lâu rồi không được sống trong cảm giác ấm cúng thế này. Được ăn bánh chưng, được nghe những bài hát do chính những người sống quanh mình biểu diễn, gặp nhau ai cũng tươi cười, phấn khởi nói: “Chúc mừng năm mới” giống như Tết ở quê mình. Ước gì giờ này đang ở Việt Nam. Cháu mong năm nào các cô, chú cũng tổ chức đón Tết và tất cả người Việt ở Bratislava cùng đến đây hội ngộ thì sẽ vui hơn… Đến đây cháu thấy ấm lòng. Cháu hiểu đằng sau ngày vui hôm nay là sự vất vả của các cô, các chú  trong Ban lãnh đạo cộng đồng”.

Đêm đã khuya, ngoài trời tuyết đã bay trắng xóa, nhưng dường như ai cũng muốn nán lại, lòng người như có ngọn lửa hồng sưởi ấm. Ngọn lửa ấy đang tiếp tục thắp sáng cho các thế hệ người Việt mai sau. Chào Xuân Tân Mão, hẹn gặp lại ngày này năm sau.

(Nguồn: VOV)