Tháp Rùa. Ảnh: Thành Chung

Đại hội Đảng bộ TP Hà Nội lần thứ XIII (tháng 12-2000) đã nêu: Coi trọng yếu tố con người, phát triển đồng bộ các lĩnh vực văn hóa. Xem văn hóa là nguồn tài nguyên quý giá của Thủ đô, gắn chặt chẽ văn hóa với kinh tế, đưa văn hóa vào mọi chương trình, dự án phát triển, làm cho văn hóa thấm sâu vào mỗi con người, mỗi gia đình và cộng đồng, tạo nên sức mạnh và độ bền vững của quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, xác định xây dựng văn hóa thủ đô cần tập trung vào việc xây dựng con người, đề cao vai trò chủ thể sáng tạo và thụ hưởng văn hóa của nhân dân.

Thực hiện chủ trương trên, ngày 30-5-2001, Thành ủy Hà Nội họp chính thức đề ra Chương trình số 05/CTr-TU về kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, nhấn mạnh nhiệm vụ chủ yếu trong giai đoạn này là: Tập trung chăm lo phát triển văn hóa, xây dựng người Hà Nội theo tiêu chí văn minh, thanh lịch, hiện đại của thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước (2000 - 2010). Phát huy những thành tựu đã đạt được, Thành ủy Hà Nội tập trung khơi dậy mọi tiềm lực của Thủ đô, giữ vững an ninh - quốc phòng. Về kinh tế, Hà Nội tập trung trí tuệ đẩy nhanh tiến độ sắp xếp, cổ phần hóa vững chắc doanh nghiệp nhà nước; quan tâm đầu tư đối với doanh nghiệp lớn, làm ăn có hiệu quả; đổi mới công nghệ, thiết bị và mô hình quản lý; tích cực thu hút vốn đầu tư thuộc mọi thành phần kinh tế, phát triển sản xuất, kinh doanh và nâng cấp hạ tầng đô thị.

Những năm đầu thế kỷ XXI, bộ mặt Hà Nội đã đổi thay nhanh chóng, đặc biệt là trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật, góp phần quan trọng xây dựng thủ đô xứng đáng là trung tâm kinh tế - chính trị - văn hóa của cả nước. Hà Nội đã mở ra 4 hướng với những khu công nghiệp (KCN) hiện đại như: Sài Đồng A, Sài Đồng B, Bắc Thăng Long, Chèm, Mễ Trì, Thượng Đình, Thanh Trì, Cầu Bươu, Cầu Diễn, Nghĩa Đô, Đông Anh, Sóc Sơn... phát triển công nghiệp Hà Nội gắn với quy hoạch vùng nguyên liệu và công nghiệp của trọng điểm  kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, thực hiện thành công bước đi ban đầu chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Hình thành những nhóm ngành công nghiệp chủ lực như: Điện – điện tử, công nghệ thông tin, cơ khí luyện kim, chế biến thực phẩm, dệt may, da giày... Du lịch, dịch vụ từng bước phát triển, Hà Nội trở thành điểm đến của du khách từ 160 quốc gia và khu vực, tạo điều kiện thuận lợi cho hàng không, thương mại, giao thông, bưu chính viễn thông, ngoại thương, thủ công mỹ nghệ phát triển. Các dịch vụ công cộng thiết yếu như điện, nước được tăng cường và mở rộng đáng kể; hệ thống bưu chính, viễn thông được nâng cấp, đạt tiêu chuẩn tiên tiến, tỷ lệ số thuê bao điện thoại và số người sử dụng in-tơ-nét đứng đầu cả nước, chất lượng dịch vụ du lịch     từng bước được nâng cao...

Những năm đầu thế kỷ XXI, Hà Nội  thay đổi từng ngày. Không gian Hà Nội được phân thành các vùng rõ nét. Khu vực trung tâm được bao quanh bằng các đường La Thành – Láng – Trường Chinh – Đại La - Minh Khai và dọc hữu ngạn sông Hồng. Khu phát triển mở rộng, được quy hoạch theo hữu ngạn và tả ngạn sông Hồng. Trong đó, hữu ngạn gồm khu vực phía nam cầu Thăng Long, dọc quốc lộ 32. Ở đây có KCN Cầu Diễn, khu công nghệ cao nam Thăng Long, các khu dân cư tập trung Mai Dịch, Nghĩa Đô, Cầu Diễn, tây sông Nhuệ; khu dân cư theo quốc lộ 6 và vành đai 3. Các KCN Thượng Đình, công viên mới Mễ Trì, khu trung tâm thể thao quốc gia, khu đô thị mới Trung Yên, Yên Hòa, Thanh Xuân, KCN Xuân Mai, Định Công, Linh Đàm, Cầu Bươu, Mai Động. Phía tả ngạn sông Hồng có khu bắc cầu Thăng Long; khu thị trấn Gia Lâm – Sài Đồng – Đức Giang – Yên Viên; khu dọc quốc lộ 3; trong tương lai đây sẽ là khu đô thị mới phát triển, tổng hợp chức năng khai thác tiềm năng sẵn có của các di tích lịch sử văn hóa Cổ Loa, Mê Linh.

Việc cải tạo, xây dựng thủ đô thành một đô thị văn minh, hiện đại, xứng đáng với tầm vóc của một quốc gia khoảng trên 100 triệu dân, trong thế kỷ XXI là một yêu cầu cấp thiết. Quốc hội  có Nghị quyết số 15-2008/QH12 về mở rộng địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội. Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 260/CT- TTg, ngày 4-3-2008 về việc tổ chức thực hiện chủ trương mở rộng địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội. Hà Nội mở rộng bao gồm toàn tỉnh Hà Tây, huyện Mê Linh của tỉnh Vĩnh Phúc và 4 xã của huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình. Sau khi hợp nhất, mở rộng, Hà Nội có diện tích 3.340 km2 với gần 6,5 triệu dân, 29 đơn vị huyện, quận; 577 xã, phường, thị trấn; 3 dân tộc Kinh, Mường, Dao sinh sống.

Đảng bộ và nhân dân Hà Nội đặt mục tiêu sau năm 2010 xây dựng Thủ đô Hà Nội hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc tương xứng với truyền thống nghìn năm văn hiến. Thành phố có kế hoạch bảo vệ và khai thác một cách có hiệu quả. Hướng phát triển của TP Hà Nội về phía tây, hình thành chuỗi đô thị Miếu Môn – Xuân Mai – Hòa Lạc – Sơn Tây; phía bắc là cụm đô thị Sóc Sơn – Xuân Hòa – Đại Lải – Phúc Yên (tỉnh Vĩnh Phúc)... Các KCN tập trung được điều chỉnh xây dựng thêm như bắc Thăng Long, Sóc Sơn, Thăng Long, Đông Anh, mở rộng KCN Đức Giang, Cầu Diễn, Cầu Bươu. Các hệ thống công viên, khu cây xanh, vui chơi, giải trí, khu du lịch các công trình công cộng... cũng được rà soát, quy hoạch, bảo đảm môi trường sống ngày càng văn minh, hiện đại.

Trải qua bao biến thiên của lịch sử, Thăng Long – Hà Nội luôn là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế và văn hóa của cả nước, là nơi kết tinh tinh hoa của dân tộc, hội tụ nhân tài của đất nước. Hà Nội đang phát huy  truyền thống Thăng Long nghìn năm văn hiến, đoàn kết, xây dựng Thủ đô giàu đẹp, văn minh.

TRƯỜNG THANH  (Tổng hợp)