Sản xuất bánh đậu xanh ở Công ty CP Hương Nguyên G5H. Ảnh: internet

Tính tới nay, nghề làm bánh đậu xanh ở Hải Dương đã có lịch sử gần một thế kỷ. Vào thập niên 20 thế kỷ trước, khi thành phố được san lấp thùng vũng mở mang phố xá, người có nghề thủ công các nơi đến đây lập nghiệp thì nghề làm bánh đậu cũng hình thành. Thuở ấy, có nhà bánh Bảo Hiên, trước cửa có treo biểu tượng con rồng làm bằng đồng lá mạ màu vàng. Người ta quen gọi hiệu bánh gắn liền với biểu tượng là Bảo Hiên Rồng Vàng. Bánh đậu xanh Bảo Hiên Rồng Vàng đã đi dự Hội chợ Sài Gòn năm 1932, được tặng thưởng Huy chương Vàng. Ngoài Bảo Hiên, còn có hiệu Cự Hương, phát đạt trong những năm trước Cách mạng Tháng Tám, để lại dấu ấn trong lòng du khách. Kháng chiến chống Pháp bùng nổ, người đi xa Hải Dương thì không thể không nhớ đến các địa danh quen thuộc:

        Đi xa nhớ bến Hàn Giang
Nhớ nhà máy rượu, nhớ hàng Cự Hương
                                            (Ca dao do Xuân Diệu chọn)
Sau khi hòa bình lập lại, bánh đậu xanh do Công ty quốc doanh sản xuất, gặp khó khăn do cơ chế hành chính bao cấp, bánh không đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng. Cho đến thời mở cửa, nhà bánh đậu xanh Nguyên Hương có công đi đầu khôi phục và có nhiều cải tiến mẫu mã phù hợp với sở thích của khách bốn phương. Một số nhà bánh khác cũng phát triển khá mạnh như: Bảo Hiên, Hòa An, Quê Hương, Gia Bảo, Minh Ngọc và hàng chục doanh nghiệp tư nhân khác. Nhiều sản phẩm đã xuất khẩu đi nước ngoài. Người ta đã gọi Hải Dương là "Thành phố bánh đậu xanh".

Nguyên liệu làm bánh đậu xanh lấy ngay tại nông thôn: đậu xanh, đường trắng, mỡ lợn, tinh dầu hoa bưởi, được chế biến công phu. Một số công đoạn làm bánh ngày nay đã được cơ giới hóa. Nghề làm bánh đậu xanh đã giải quyết việc làm ổn định cho hàng ngàn người dân thành phố và các vùng lân cận.  

NGUYỄN HỮU