(Trong tập "Hồ Chí Minh-Thơ"- NXB Văn học-1970, tr.85)

Bài thơ mở đầu đã định rõ thời gian và mục đích ra đời: nhân đón năm Dần có lời mừng Xuân. Đón năm Dần là đón năm âm lịch, đón Tết cổ truyền dân tộc; còn mừng Xuân mới đến là mong cho thế giới "năm châu phấp phới cờ hồng". Nếu ta nhớ lại những năm đầu thập niên 60, thế kỷ 20, sau hội nghị các đảng cộng sản và công nhân quốc tế họp ở Mát-xcơ-va, phong trào cộng sản và công nhân thế giới có sự rạn nứt, mới thấy lời chúc đầu năm "Cả năm châu phấp phới cờ hồng" của Bác Hồ có ý nghĩa đến ngần nào.

Lời mừng Xuân mới nhưng lại chỉ rõ sự gắn kết giữa cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới, một khi "năm châu phấp phới cờ hồng" rồi, thì cách mạng Việt Nam: ở miền Bắc cũng "thi đua phấn khởi", còn miền Nam cũng "đấu tranh tiến tới". Lời chúc đầu Xuân không cần giảng giải dài dòng, nhưng đọc bốn câu thơ ấy tự khắc mọi người đều có sự liên tưởng và hiểu ra: cách mạng Việt Nam luôn được sự ủng hộ và hậu thuẫn của phe xã hội chủ nghĩa và nhân dân yêu chuộng hoà bình thế giới.

Nhớ lại năm đầu thập niên 60, thời điểm ra đời bài thơ, cách mạng miền Nam từ đấu tranh chính trị chuyển sang đấu tranh vũ trang, đế quốc Mỹ ồ ạt đưa quân vào miền Nam và lăm le mở rộng chiến tranh ra miền Bắc, mới thấy rõ tầm vóc bốn câu trong khổ đầu bài thơ chúc Tết Nhâm Dần-1962 của Bác Hồ vừa mang tính ẩn dụ sâu xa, vừa khẳng định mối quan hệ khăng khít giữa cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới, nhân dân Việt Nam đang chịu đựng muôn vàn khó khăn, gian khổ, mất mát, hy sinh, không chỉ đem lại độc lập, tự do, thống nhất đất nước Việt Nam, mà còn góp phần quan trọng bảo vệ hoà bình thế giới. Nhiều nhà nghiên cứu nhận định thơ chúc Tết mừng Xuân của Bác Hồ mang tầm định hướng chiến lược cho toàn Đảng, toàn dân và quân ta là vì thế.

Năm Nhâm Dần -1962 cũng là năm thứ hai miền Bắc bước vào thực hiện kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ nhất, do Đại hội 3 của Đảng (9-1960) đề ra. Khắp miền Bắc đang dấy lên phong trào thi đua yêu nước sôi nổi, sâu rộng. Hầu như không ngành giới, địa phương nào không có phong trào thi đua mang những cái tên đầy sức thuyết phục: công nghiệp có sóng Duyên Hải, tên một nhà máy cơ khí ở Hải Phòng; nông nghiệp có gió Đại Phong, tên một hợp tác xã nông nghiệp ở tỉnh Quảng Bình; ngành giáo dục có tiếng trống Bắc Lý, tên một trường cấp 2 ở tỉnh Hà Nam; quân đội có phong trào thi đua Ba Nhất...

Chính những phong trào thi đua ấy đã tạo ra động lực to lớn thực hiện kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ nhất, cũng là thực hiện một trong hai nhiệm vụ chiến lược do Đại hội 3 của Đảng đề ra cho quân và dân ta: xây dựng vững chắc hậu phương lớn miền Bắc làm hậu thuẫn cho tiền tuyến lớn miền Nam. Vì thế, Bác Hồ khẳng định phong trào thi đua ở miền Bắc nở rộ "Bốn mùa hoa Duyên Hải, Đại Phong". Và một khi miền Bắc thi đua nở rộ "bốn mùa hoa", thì miền Nam phong trào đấu tranh càng tiến tới với nhiều hình thức, thu hút các tầng lớp nhân dân ở nông thôn và thành thị tham gia, với sức mạnh còn "hơn sóng biển Đông".

Lời thơ giản dị nhưng có sức lay động lòng người, không những cổ vũ phong trào thi đua lao động, học tập ở miền Bắc, đấu tranh cách mạng ở miền Nam, mà còn thúc giục ý chí và nghị lực của mỗi người hăng hái tiến lên phía trước. Bởi phía trước là mục tiêu cách mạng, là ước mong cháy bỏng của triệu triệu người con đất Việt suốt bao năm, được bác Hồ khẳng định:

    Chủ nghĩa xã hội càng thắng lợi,
    Hoà bình thống nhất quyết thành công.

Lời thơ lạc quan, mạnh mẽ và dứt khoát, miền Bắc càng thi đua "càng thắng lợi"; còn miền Nam đấu tranh tiến tới thì "quyết thành công". Thơ chúc Tết mừng Xuân của Bác Hồ truyền ngọn lửa cách mạng cho người đọc, người nghe thơ là như thế. Nên giữa mùa Xuân năm Con Hổ vừa thoát khỏi suy thoái kinh tế, rất nên đọc lại bài thơ Bác Hồ năm Nhâm Dân-1962 cách đây ngót nửa thế kỷ để vững niềm tin và mạnh bước đi lên!.

CAO NĂM