Theo số liệu của Quỹ quốc tế bảo vệ thiên nhiên (WWF), năm 1990, toàn thế giới có khoảng 100 nghìn con hổ, đến cuối thế kỷ XX chỉ còn lại khoảng 5 - 7 nghìn con. Riêng ở Việt Nam số lượng hổ đang giảm nhanh đến mức báo động.

Báo cáo mới đây của các chuyên gia bảo tồn cho biết, hổ ở Việt Nam còn khoảng 200 con, được phân bố rải rác trong các vùng rừng tự nhiên. Hổ Việt Nam thuộc phân loài hổ Đông Dương (Penthera tigris Corbetti), là loài thú đặc biệt quý hiếm. Trước thập niên 60, nước ta có tới hàng nghìn con hổ, phân bố trên khắp các miền. Vậy mà, chỉ sau vài thập kỷ, do các hoạt động di dân, khai thác gỗ vô tội vạ...đã chia cắt rừng thành những mảng nhỏ, phá vỡ môi trường sống của hổ. Thêm vào đó, các loài động vật làm thức ăn cho hổ ngày càng bị mất dần. Nguy hại hơn cả là do hấp lực mạnh mẽ từ giá trị kinh tế cao, hổ đã bị con người săn lùng ráo riết.

Hiện nay, trên đất nước ta, hổ có ở 17 tỉnh, trong đó có 3 vườn quốc gia (Bạch Mã, Yokdon, Cát Tiên) và 14 khu bảo tồn thiên nhiên. Tập trung ở 5 vùng: Mường Nhé (Lai Châu), Tuyên Hóa - Minh Hóa (Quảng Bình), Sa Thầy (Kontum), Hiên, Giằng, Phước Sơn, Trà My (Quảng Nam) và Ea Súp (Đắc Lắc). Những năm gần đây, hổ thường xuất hiện tại vùng rừng phía tây Quảng Nam. Những thông tin về hổ được các cơ quan chức năng ghi chép cẩn thận, đầy đủ và tìm mọi cách bảo vệ chúng. Mặc dù vậy, không ít con hổ đã bị bắn chết. Chỉ 10 lần hổ xuất hiện tại Phước Sơn, Hiệp Đức, Hiên, Trà My (vào những năm 1992, 1995, 1996) thì đã 4 lần bị bắn chết. Những kẻ săn hổ vẫn ngày đêm ráo riết rình mò, săn lùng, bắn giết hổ.

Các nhà bảo tồn đã khuyến cáo rằng, nếu con người không có những biện pháp bảo vệ hữu hiệu thì tương lai sẽ chỉ nhận biết hổ qua sách báo mà thôi. Đầu năm 1994, 14 nước có hổ đã thành lập “Diễn đàn Hổ toàn cầu” tại New Delhi (Ấn Độ), mở ra một hy vọng cứu giống vật quý này khỏi nguy cơ tuyệt chủng. Nhiều quốc gia đã cấm nhập xương hổ, cấm buôn bán và tàng trữ hổ... Theo báo cáo của WWF, đến nay toàn thế giới đã thiết lập được 158 vùng bảo vệ hổ. Không ít quốc gia đã xây dựng chương trình hành động bảo tồn hổ, trong đó có Việt Nam.

Tuy nhiên, nước ta vẫn chưa có chương trình chuyên điều tra, đánh giá hiện trạng hổ và số hổ đang mỗi ngày mỗi mất dần. Tháng 3-1995, “Kế hoạch Hành động bảo tồn hổ” đã được xây dựng, với sự tham gia của các ngành kiểm lâm, hải quan, bộ đội biên phòng, sân bay, hải cảng... Trước đó, Việt Nam cũng đã xây dựng 90 khu bảo tồn thiên nhiên với diện tích gần 2 triệu ha, được bảo vệ nghiêm ngặt đã góp phần hạn chế quá trình suy giảm của hổ. Đồng thời, nhiều văn bản pháp luật đã được ban hành nhằm quản lý, bảo vệ một số loài động vật hoang dã quý, trong đó có hổ. Đặc biệt, trong sách Đỏ Việt Nam đã xác định hổ là loài thuộc cấp F (cấp bị đe dọa cao nhất). Nhiều chuyên gia cũng đã khuyến cáo: Nếu như con người không thực hiện những biện pháp bảo tồn có hiệu quả thì sẽ chứng kiến sự tuyệt chủng của hổ vào những năm đầu của thế kỷ XXI.

Kế hoạch hành động và chiến lược bảo tồn hổ ở Việt Nam đang được các tổ chức quốc tế như WWF, Tổ chức Viện trợ Phát triển Quốc tế của Mỹ, Diễn đàn Hổ toàn cầu trợ giúp. Hy vọng rằng, chúng ta sẽ tranh thủ được sự giúp đỡ về tài chính, kỹ thuật và kinh nghiệm của các tổ chức quốc tế trong việc bảo tồn hổ.

VĂN TÚ