Ở quê tôi hầu như người nào cũng còn nhớ câu "Nhất nam viết hữu, thập nữ viết vô" của các cụ ta xưa, nhất là cánh đàn ông ở độ tuổi 40-50. Hôm tôi về quê chơi, gặp bà chị ruột của cậu bạn cùng thôn, chị kéo tôi lại gần rồi bảo:
- Chờ cậu hết nước, hết cái hôm nay mới gặp, chị có chút việc muốn nhờ cậu đây.
Rồi chị kể:
- Chả là vợ thằng Quả nhà chị mới sinh đứa thứ 3 lại là con gái, thế mới gay chứ, cậu biết rồi đấy, cả họ nhà chị chỉ mong chuyến này nó sinh cho một thằng cu để hương khói cho các cụ sau này, hay chị nhờ cậu bảo nó lấy... Chỉ có cậu nói nó mới nghe, cậu giúp chị nhé. Thấy tôi từ chối chị bĩu môi...
Hôm vừa rồi, tôi về ăn cưới con anh bạn, vừa bước chân về đến đầu làng, thì thấy khu nhà mé đường, có tiếng 2 người phụ nữ đang to nhỏ gay gắt với nhau:
- Chị nuôi mẹ đã hơn 4 tháng rồi, hôm nay em đến đón mẹ về với chúng em, chị lại chưa đồng ý, là lẽ làm sao, hay chị chê chúng em nghèo?
- Không phải thế, hôm vừa rồi các dì ấy cũng đến đón mẹ, chị bảo hãy thư thả, mẹ hãy còn yếu, đang phải uống thuốc chờ mẹ khỏe hẵng hay, với lại...
- Với lại làm sao, nhà em nghèo không có tiền bồi dưỡng cho mẹ chứ gì, mặc chị, hôm nay bằng mọi giá em cũng phải đón mẹ về, nhà em và các cháu đang chờ mẹ ở nhà đấy! Nghe đến đây anh bạn vỗ vai tôi hỏi:
- Cậu nghe rõ chưa, bà cụ này nghèo vào loại nhất làng mình đấy. Cụ sinh được một người con trai và 4 người con gái, lấy chồng xa, các con cụ đều nghèo cả, thế mà khi về già cụ vẫn được phụng dưỡng như một "đại gia", chả bù... Giá cậu về mấy hôm trước thì được nghe một câu chuyện ngược đời đến ghê cả người. Bà bác nhà mình ấy, sinh được 5 người con, 4 trai, 1 gái. Khi ông bác mình mất đi, cụ vẫn ở lại một gian nhà tranh ọp ẹp như cái lều coi dưa ngày xưa ấy, còn mấy ông con trai thì ông nào cũng nhà tầng cao ngất ngưởng, rộng thênh thang, khi nói đến chuyện đón mẹ về nuôi, thì ông nào cũng lý do này nọ nghe có vẻ xác đáng lắm.
- Nhà tôi khách khứa qua lại suốt ngày, cụ lại nghễnh ngãng, ngớ ngẩn thế e không tiện!
- Nhà tôi trẻ nhỏ đông, học hành, nô nghịch suốt ngày liệu cụ có chịu được không?...
Tuy hôm ấy tôi đã rất bực, nhưng cũng không bực bằng cái hôm ông cả đến đón cụ về nuôi. Các bác ấy chia nhau mỗi người nuôi mẹ một tháng. Tháng ấy có 31 ngày, thế là cãi nhau om sòm về chuyện tháng ngắn, tháng dài.
Khi ra về tôi cứ nghĩ ngợi mãi về những câu chuyện vừa qua. Thế mới biết con người ta sinh ra ở đời dù trai hay gái, nhưng có tấm lòng hiếu nghĩa mới là đáng quý. Chả thế mà ông cha ta xưa đã có lời đúc kết về cái đức: "Nhân sinh bách tính đức vi tiên". Nghĩa là con người ta sống ở đời phải lấy chữ đức làm đầu. Vậy thì chẳng cứ gì trai hay gái người nào có đức, có tình người cũng đáng quý cả.
CAO VINH