Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản quan tâm tư vấn cho các cặp vợ chồng trẻ. Ảnh: Thành Chung

Tới Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản (SKSS) tỉnh để tìm hiểu thông tin về tình hình sức khỏe của trẻ vị thành niên (VTN) và thanh niên (TN), tôi tình cờ trò chuyện với một cặp vợ chồng đến đây để điều trị bệnh vô sinh. Chị N.P.V, 30 tuổi kể: Vợ chồng tôi lấy nhau đã hơn 3 năm, không sử dụng các biện pháp “kế hoạch hóa” nhưng mãi vẫn không có tin vui.” Anh K., chồng chị V. là con một nên gia đình rất sốt ruột. Nghiên cứu hồ sơ bệnh án của chị V., được biết: Thời còn yêu nhau, anh K và chị V. đã không giữ gìn cho nhau. Hai người có quan hệ tình dục (QHTD) trước hôn nhân, dẫn đến mấy lần phải nạo thai. Hệ quả của việc nạo thai nhiều lần là chị V. bị viêm dính buồng tử cung, ảnh hưởng đến việc sinh nở.

Câu chuyện của D.N, 24 tuổi, nhà ở phường Nguyễn Trãi (TP Hải Dương) cũng khiến những ai quan tâm đến giới trẻ phải giật mình. N. hiện là thành viên câu lạc bộ “Niềm tin xanh” (tập hợp những người nam QHTD đồng giới) ở tỉnh ta. N. tâm sự: Từ nhỏ em đã biết mình khác với các bạn cùng giới. Em chỉ thích đồ chơi của con gái, thích làm “đỏm”... Biết mình khác người, em rất sợ nhưng không dám tâm sự với ai. Đến tuổi dậy thì, không kiềm chế được bản năng, N bị một gã trai cùng phố “gạ” QHTD đồng giới. Từ đó đến nay, N. đã nhiều lần QHTD với những người đồng giới. Vì những người như N. vẫn bị xã hội kỳ thị nên để giấu mình, N thường chỉ QHTD với những người lạ tình cờ bắt được “tín hiệu”. N. và họ tìm đến nhau chủ yếu để giải quyết nhu cầu sinh lý nên N không hề có biện pháp nào để bảo vệ an toàn cho sức khỏe bản thân. Bố mẹ N. luôn bận kinh doanh nên chưa bao giờ họ dành thời gian tâm sự, chia sẻ với N. những kiến thức về SKSS.

Trong thực tế, việc QHTD trước hôn nhân, nhất là ở đối tượng trẻ VTN và TN đang có xu hướng gia tăng, gây ra nhiều hệ lụy lâu dài đối với SKSS của những đối tượng này. Các nghiên cứu gần đây của Trung tâm Chăm sóc SKSS tỉnh và các cơ sở y tế trong tỉnh cho thấy: SKSS của nhóm trẻ VTN và TN đang có những biến đổi mạnh trong mấy năm gần đây. Chiều cao trung bình của nam 15 tuổi là 155,5 cm; nữ 15 tuổi là 151 cm; tăng 1,7 cm so với chiều cao trung bình đo được trong giai đoạn năm 2000-2002. Cùng với sự tăng trưởng về thể chất là hiện tượng dậy thì sớm ngày càng tăng. Thống kê tại một số trường tiểu học và THCS tại TP Hải  Dương cho thấy ở tuổi 12 có hơn 30 % bé gái có kinh nguyệt và 5% trẻ trai mộng tinh lần đầu, sớm hơn so với mức trung bình của cả nước (trung bình nữ 14,5 tuổi có kinh nguyệt lần đầu và nam 15,6 tuổi mộng tinh lần đầu). Tỷ lệ có QHTD ở nhóm tuổi 14-17 tuổi chiếm khoảng 0,5%; ở nhóm chưa kết hôn tuổi 18-25 chiếm 10%. Có 15% nữ giới và 32% nam giới đồng tình với việc QHTD với người yêu trước hôn nhân. Đáng lo ngại là có tới 9% QHTD với gái mại dâm. Hơn 80% số trẻ VTN và TN được tiếp cận với thông tin về SKSS nhưng chỉ có 35 % hiểu biết những kỹ năng cụ thể trong tránh thai, KHHGĐ. Đây là nguyên nhân dẫn tới tỷ lệ nạo phá thai ở trẻ VTN và TN chưa lập gia đình chiếm tới 18,6% số ca phá thai tại các cơ sở y tế công lập, trong đó nhóm tuổi 15-19 chiếm 4,6 %, cao gấp 5 lần so với năm 2001. Việc nạo phá thai ở tuổi VTN và TN là nguyên nhân gây suy giảm chất lượng SKSS của TN tỉnh ta, dẫn tới tỷ lệ phụ nữ trưởng thành bị vô sinh, hiếm muộn, bị mắc các bệnh viêm nhiễm đường sinh dục, dễ bị tai biến trong quá trình mang thai và sinh nở...

Bên cạnh đó, ở tỉnh ta xu hướng QHTD đồng giới cũng đang trở thành một vấn đề đáng báo động đe dọa tới chất lượng SKSS của trẻ VTN và TN. Theo thống kê sơ bộ của Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS tỉnh, toàn tỉnh hiện có hơn 500 người thuộc nhóm nam QHTD đồng giới. Chưa có thống kê cụ thể về QHTD đồng giới ở nhóm nữ nhưng đây cũng đang là một hiện tượng xuất hiện ngày càng nhiều trong xã hội. Hiện tượng này là hệ quả của việc giáo dục giới tính cho đối tượng VTN và TN còn nhiều hạn chế: Nhà trường chưa quan tâm đúng mức tới việc giáo dục giới tính cho học sinh, trong khi các gia đình còn e ngại, phần lớn chưa quan tâm tới việc giáo dục giới tính cho các em. Mặt khác, việc QHTD tùy tiện là nguyên nhân dẫn tới tỷ lệ lây nhiễm HIV/ AIDS trong lứa tuổi trẻ khá cao. 9 tháng đầu năm 2010, tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS trong nhóm tuổi từ 1 đến 29 tuổi chiếm 50,7% số người nhiễm trong tỉnh.

Chất lượng SKSS của trẻ VTN và TN có ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng dân số của tỉnh. Để bảo vệ, nâng cao chất lượng SKSS cho đối tượng trẻ VTN và TN, các cấp, các ngành trong tỉnh cần tích cực vào cuộc để có các giải pháp thiết thực, hiệu quả nhằm cải thiện chất lượng SKSS cho lứa tuổi trẻ như: tổ chức các dịch vụ chăm sóc SKSS thân thiện cho tuổi trẻ tại cộng đồng; tạo các sân chơi lành mạnh phù hợp với nhu cầu của giới trẻ để hạn chế giới trẻ tiếp cận với ma túy, rượu, bia, thuốc lá... Tăng cường giáo dục kỹ năng sống trong và ngoài học đường cho trẻ VTN. Thiết lập mối liên kết chặt chẽ giữa cha mẹ trong gia đình và thầy giáo, cô giáo trong trường học. Tổ chức sinh hoạt chuyên đề nhằm hướng dẫn kỹ năng thông tin để truyền đạt những thông điệp cần thiết đến con em và học trò. Tổ chức các “Góc bạn hữu” tại trường học và cộng đồng để tạo điều kiện cho trẻ VTN và TN dễ tiếp cận với các thông tin liên quan đến bảo vệ, chăm sóc SKSS. Thiết lập hoạt động tư vấn ngay trong môi trường sống và làm việc thông qua cô giáo chủ nhiệm, đoàn thanh niên cơ sở hoặc đoàn thanh niên cơ quan, xí nghiệp...

MAI LIÊN