Công tác kiểm tra của Đảng có vị trí, vai trò và tầm quan trọng đặc biệt trong công tác xây dựng và sự lãnh đạo của Đảng. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị và xây dựng Đảng, ngày 16-10-1948, tại chiến khu Việt Bắc, Ban Thường vụ Trung ương Đảng (khóa I) đã ra Quyết nghị thành lập Ban Kiểm tra Trung ương - cơ quan kiểm tra chuyên trách đầu tiên của Đảng.
Trong những năm tháng Đảng ta lãnh đạo toàn dân tộc tiến hành hai cuộc kháng chiến trường kỳ vô cùng ác liệt và anh dũng chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, Ban Kiểm tra Trung ương (nay là ủy ban Kiểm tra Trung ương) đã trải qua 62 năm xây dựng và trưởng thành, xứng đáng với sự tin cậy của Đảng và nhân dân ta. Ngành kiểm tra đã có những đóng góp, cống hiến to lớn nhằm góp phần xây dựng Đảng ta trở thành đội tiền phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiền phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, lãnh đạo sự nghiệp cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Mỗi bước đi lên, mỗi thắng lợi mà chúng ta đạt được đều có phần đóng góp xứng đáng của công tác kiểm tra Đảng.
Thời kỳ mới của cách mạng, thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, sớm đưa đất nước ra khỏi tình trạng kém phát triển, đòi hỏi Đảng ta phải nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, yêu cầu công tác xây dựng Đảng, công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng phải được tăng cường với nhận thức và hiệu quả cao như Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã chỉ rõ: "Công tác kiểm tra, giám sát phải góp phần phát hiện và khắc phục được những khuyết điểm, thiếu sót lúc mới manh nha; bên cạnh việc tiếp tục thực hiện kiểm tra tổ chức và cá nhân đảng viên có dấu hiệu vi phạm, phải tăng cường chủ động giám sát, kiểm tra về phẩm chất đạo đức và kết quả thực hiện nhiệm vụ của tổ chức Đảng, cán bộ, đảng viên, về nhận thức và chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và việc chấp hành Điều lệ Đảng. Coi trọng kiểm tra, phát hiện nhân tố tích cực".
Triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ X của Đảng, tháng 7-2007, tại Hội nghị lần thứ 5, lần đầu tiên Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra nghị quyết chuyên đề về: "Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng". Nghị quyết xác định: "Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, sự đoàn kết thống nhất và bảo đảm thực hiện dân chủ trong Đảng, giữ vững kỷ cương, kỷ luật của Đảng; phòng ngừa, ngăn chặn sự suy thoái về chính tri, tư tưởng, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên; bảo vệ quan điểm, đường lối của Đảng, tránh các nguy cơ sai lầm về đường lối, quan liêu, xa dân của Đảng cầm quyền, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ X".
Để thực hiện tốt mục tiêu đó, trong thời gian tới ngành kiểm tra Đảng các cấp phải tập trung hoàn thành tốt một số nhiệm vụ sau:
Tổ chức thực hiện toàn diện các nhiệm vụ do Điều lệ Đảng quy định. Thực hiện nhiệm vụ trọng tâm là kiểm tra đảng viên và tổ chức Đảng khi có dấu hiệu vi phạm. Tổ chức hướng dẫn thực hiện, đôn đốc các tổ chức Đảng và ủy ban Kiểm tra cấp dưới thực hiện nhiệm vụ giám sát cấp ủy viên cùng cấp, cán bộ diện cấp ủy cùng cấp quản lý và tổ chức Đảng cấp dưới về thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, nghị quyết của cấp ủy và đạo đức, lối sống của người cán bộ, đảng viên. Coi trọng kiểm tra tài chính Đảng. Tập trung giải quyết dứt điểm đơn thư tố cáo, khiếu nại. Thường xuyên kiểm tra tổ chức Đảng cấp dưới về lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm tra. Chủ động xử lý và phục vụ cấp ủy xử lý kịp thời, chính xác đối với đảng viên và tổ chức Đảng có vi phạm. Chỉ đạo tổ chức triển khai, quán triệt và hướng dẫn thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa X) về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng; hoàn thành xây dựng các đề án: Quy định xử lý kỷ luật đảng viên vi phạm; Quy chế giám sát trong Đảng; Quy chế chất vấn trong Đảng; Quy chế phối hợp của ủy ban Kiểm tra Trung ương với các tổ chức Đảng có liên quan. Coi trọng việc kiện toàn tổ chức bộ máy ủy ban Kiểm tra các cấp theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5, nhất là về công tác quy hoạch, đào tạo, luân chuyển và chế độ, chính sách đối với cán bộ; công tác đối ngoại, nghiên cứu khoa học, tuyên truyền về công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật trong Đảng.
Để thực hiện tốt các nội dung trên, phải chăm lo xây dựng sự đoàn kết thống nhất trong Đảng bộ, ở từng chi bộ và các đơn vị; tổ chức thực hiện tốt Cuộc vận động: "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh". Xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức trong sáng, tinh thông nghiệp vụ, ứng xử có văn hóa, kế thừa và phát huy truyền thống vẻ vang: "Tuyệt đối trung thành với Đảng, tận tụy với nhiệm vụ, trung thực, liêm khiết, đoàn kết, kỷ luật".
TÔ PHƯƠNG