Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh tại Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV vừa qua, khi nhận định về nông nghiệp, có đoạn viết: Mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn do thiên tai, dịch bệnh xảy ra liên tiếp trong các năm qua, nhưng sản xuất nông nghiệp phát triển tương đối ổn định, giá trị sản xuất tăng bình quân 2,1%/năm (mục tiêu tăng 4,5%); trong đó: trồng trọt và chăn nuôi tăng bình quân 1,3%/năm (mục tiêu 3,6%/năm)... Như vậy, giá trị sản xuất trồng trọt và chăn nuôi của tỉnh ta tăng, chỉ bằng một phần ba chỉ tiêu đề ra. Trong chăn nuôi tăng cao hơn trồng trọt, nhưng còn cách xa mục tiêu đề ra cho cả nhiệm kỳ.
Nguyên nhân tình hình chăn nuôi tăng chậm có nhiều. 5 năm qua, ở tỉnh ta xuất hiện nhiều dịch bệnh ở gia súc, gia cầm, điển hình là dịch lợn tai xanh gây tổn hại nghiêm trọng và lặp đi lặp lại nhiều năm. Mở đầu là vào tháng 3-2007, lần đầu tiên xuất hiện dịch lợn tai xanh tại huyện Cẩm Giàng, từ đó lan nhanh ra các địa phương khác. Cả tỉnh có hơn 14 nghìn con lợn bị nhiễm bệnh. Tháng 6-2008, tỉnh ta lại phát dịch lợn tai xanh ở huyện Thanh Hà. Qua năm 2009 tương đối êm ả thì đến tháng 3-2010, lần thứ ba tỉnh ta phải đối phó với dịch bệnh lợn tai xanh bùng phát từ huyện Bình Giang, sau lan ra 65 xã, thị trấn của 9 huyện. Gần 10 nghìn con lợn bị nhiễm bệnh, khoảng 7.300 con (240 tấn) phải tiêu hủy, thiệt hại theo thời giá bấy giờ là 20 tỷ đồng. Chăn nuôi bị dịch bệnh rõ ràng đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống. Người chăn nuôi thua thiệt, có gia đình trắng tay, mắc nợ hàng trăm triệu đồng.
Việc khôi phục đàn lợn sau dịch không hề dễ dàng. Đến hết quý II-2010, cả tỉnh chỉ còn khoảng 600 nghìn con lợn, trong đó có 108 nghìn lợn nái. Cho nên, ngay từ bây giờ, chăn nuôi cần được chỉ đạo và tổ chức chặt chẽ, nhằm triển khai thực hiện theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XV của tỉnh, nhiệm kỳ 2010-2015. Theo đó, trong kế hoạch 5 năm tới, chỉ tiêu tăng thêm giá trị nông nghiệp (trong đó có chăn nuôi) bình quân 1,8%/năm, là một mức phấn đấu khá cao. Bởi mức phấn đấu đó diễn ra trong bối cảnh - như Báo cáo chính trị đã nêu - "tình hình chung của tỉnh vẫn còn gặp nhiều khó khăn, nhất là ở khu vực nông thôn, thiên tai dịch bệnh có thể còn diễn biến phức tạp, khó lường, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống nhân dân". Phấn đấu đạt kế hoạch chăn nuôi, không có cách nào khác là phải đúc rút các bài học kinh nghiệm những năm qua để quản lý và phát triển chăn nuôi bền vững.
Cần khuyến khích xây dựng các mô hình chăn nuôi tiên tiến, các trang trại chăn nuôi theo hướng tập trung, mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường. Đi đôi với các cơ sở tập trung đó, phải hướng dẫn và quản lý tốt các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ vốn còn rất phổ biến trong nông thôn tỉnh ta và cùng góp phần tích cực vào kết quả chăn nuôi chung.
Kinh nghiệm các năm qua cho thấy, các trại chăn nuôi lợn tập trung như ở các xã Tái Sơn (Tứ Kỳ), Ứng Hòe (Ninh Giang), Bình Xuyên (Bình Giang), trị trấn Thanh Hà, do áp dụng các quy trình chăn nuôi và biện pháp thú y nghiêm ngặt, nên đàn lợn hàng nghìn con vẫn an toàn. Kinh nghiệm này có thể rút ra nhiều điểm: chuồng trại xây dựng xa khu dân cư, có tường cao bao quanh, thu gom rác thải, vệ sinh chuồng trại hằng ngày, xử lý chất thải bằng nhiều cách (ủ phân, xây hầm bi-ô-ga, ao lắng, lọc, ao sinh học...) và các phương pháp khác bảo đảm không phát sinh mùi hôi thối và nước thải không chảy tràn ra môi trường xung quanh. Khuyến khích việc nghiên cứu, áp dụng tiến bộ khoa học và công nghệ và xử lý giảm thiểu mùi hôi, khí độc phát ra từ chất thải chăn nuôi. Được như thế sẽ tránh cho gia súc bị bệnh tật, còi cọc, không mắc các bệnh truyền nhiễm...
Đối với những địa phương đã xảy ra dịch bệnh thì phải áp dụng các biện pháp triệt để tiêu diệt hết mầm bệnh, triệt tiêu mầm bệnh lưu trú từ năm trước sang năm sau, ngăn chặn không cho mầm bệnh từ địa phương ngoài lọt vào nơi chăn nuôi. Phải bảo đảm hệ thống miễn dịch tại chỗ từ 80% tổng đàn lợn trở lên sau dịch, không thể nơi tiêm nơi không. Trong 3 năm có dịch lợn tai xanh vừa qua thì hai năm dịch bùng phát ngay sau Tết âm lịch. Rõ ràng thời tiết khí hậu mùa đông xuân kết hợp với sự lơ là chủ quan đã dẫn tới dịch bệnh. Nếu tỷ lệ miễn dịch không đạt yêu cầu thì đàn gia súc bị bệnh là điều dễ hiểu.
Phòng, chống dịch bệnh gia súc, gia cầm là trách nhiệm của người chăn nuôi, đồng thời là trách nhiệm của ngành thú y và sự chỉ đạo của chính quyền các cấp. Phát triển mạnh ngành chăn nuôi bền vững cần được triển khai đồng bộ, từ chọn giống tốt, cho ăn đủ khẩu phần có chất dinh dưỡng, tăng sức đề kháng cho đàn lợn, khuyến khích truyền tinh nhân tạo, tạo đàn lợn khỏe mạnh, sức tăng trọng cao...
Cần làm tốt công tác tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng để cho người dân hiểu rõ về dịch bệnh, có ý thức phòng bệnh ngay khi đã hết dịch. Không chỉ chú trọng dịch lợn tai xanh mà quan tâm đến nhiều dịch bệnh gia súc, gia cầm khác (cúm gia cầm, bệnh lở mồm, long móng...). Ngành chăn nuôi - thú y cần được tăng cường về mọi mặt, làm tốt vai trò tham mưu với lãnh đạo, đồng thời là lực lượng chủ yếu góp phần vào sự phát triển chăn nuôi bền vững, thực hiện chỉ tiêu kế hoạch chăn nuôi mà tỉnh đã đề ra.
HỮU NGUYỄN