Tháng ba, Ngày Quốc tế Phụ nữ để ta có thêm dịp tưởng nhớ, tôn vinh những người mẹ Việt Nam anh hùng trọn đời hy sinh. Là dịp ta gửi tình yêu thương, cảm mến đến những người chị, người bạn, người em gái… năng động, sáng tạo, nhân từ, trung hậu, đảm đang trên mọi lĩnh vực, luôn làm đẹp cho đời theo thiên chức.
Tháng ba, qua thời rét đậm bông hoa héo rụng trơ đài, qua ngày mưa phùn gió lạnh, cây cối đã nhú lộc xanh chồi, ấm nắng mới nhưng còn sót vương chút giá lạnh nàng Bân do trời đất động lòng trắc ẩn trước nghĩa tình của người phụ nữ dành cho chồng dẫu có chậm chạp, vụng về là thế...!
Tháng ba, bông hoa gạo đỏ đường làng, mãi mãi còn hoài niệm một thời chia xa, một thời gặp lại, một thời nhung nhớ, một thời khó quên… với những người lính đã từng thần tốc hành quân đánh giặc, đã có mặt trong Đại thắng mùa xuân thống nhất đất nước, hơn ba mươi năm rồi, gần nửa đời người mà ngỡ mới hôm qua. Ai đã ăn lá bép rừng thay cơm. Ai đã đi đầu trong trận đột phá Buôn Ma Thuột mở màn chiến dịch. Hôm nay, ai còn, ai mất…! Những trận đánh quyết tử giành giật chia cắt đường 14, đường 19, đường 21… cháy sém cỏ tranh, khét lẹt thuốc đạn, tanh nồng máu giặc… giữa bạt ngàn đất đỏ ba-dan. Dễ gì quên được đường chiến dịch khi ta nhớ đến mỗi địa danh: Đức Cơ, Đức Lập, Đồng Xoài, ngầm sông Bé, Phước Long, Thủ Dầu Một, Tân Uyên, Bình Dương, Lái Thiêu, Bến Cát, cầu Bình Triệu, dinh Độc Lập.
Ai đi trong đội ngũ điệp trùng những ngày tháng ba ấy. Nay ai đã thành đạt trong mọi lĩnh vực đời thường. Ai không còn phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ giữa thời kinh tế thị trường vần xoay đến chóng mặt với lợi ích chung riêng. Ai là nạn nhân của chất đi-ô-xin từ thuở ấy. Ai vẫn lặng im nằm lại dọc đường chiến dịch dù đồng đội và quê hương cứ da diết, cứ mê mải nhắn tìm …!
Hoàn cảnh nào, điều kiện hiện tại thế nào… hẳn cũng không thể quên những ngày tháng ba lịch sử đời ta đã có, đã đi qua, chỉ một lần như thế.
Mùa xuân vẫn đẹp, tháng ba vẫn vui trong mùa lễ hội kỷ niệm, nhớ về cội nguồn theo đạo làm người. Tháng ba giao hoà ấm sắc xuân, bừng tươi nắng hạ, tháng ba đã đi vào lịch sử dân tộc cho ta thấy bâng khuâng, thấy ắp đầy hoài niệm, thấy sống lại thời trai trẻ hết mình tưng bừng ra trận.
Tản mạn với tháng ba xin là điều tri kỷ, tri âm với đồng đội một thời trận mạc dù hôm nay người còn, người mất, người thành danh hữu sự cho đời, và cả những ai đã tự đánh mất mình trước cám dỗ của vòng xoáy bạc tiền, danh lợi.
HÀ TRỌNG ĐẠM